NTPC आणि फ्रान्सच्या EDF कंपनीने रिन्यूएबल एनर्जी क्षेत्रात **50:50** टक्के भागीदारीचा करार केला आहे. भारताचे **100 GW** पंप स्टोरेज टार्गेट पूर्ण करणे हे या भागीदारीचे मुख्य उद्दिष्ट आहे, मात्र या मोठ्या प्रकल्पांमधील गुंतवणुकीचा धोका आणि वेळकाढूपणा लक्षात घेणे गरजेचे आहे.
सरकारी वीज कंपनी NTPC Limited आणि फ्रान्सच्या EDF Power Solutions यांनी भारताच्या कमी कार्बन उत्सर्जक पायाभूत सुविधांना वेग देण्यासाठी 50:50 टक्के जॉइंट व्हेंचरची घोषणा केली आहे. २५ सप्टेंबर २०२६ रोजी अधिकृत झालेला हा करार NTPC ची प्रकल्प अंमलबजावणी क्षमता आणि EDF चे तांत्रिक ज्ञान यांचा संगम साधणार आहे.
पंप स्टोरेजचे तंत्रज्ञान काय आहे?
या नवीन कंपनीचे मुख्य लक्ष 'पंप स्टोरेज' प्रकल्पांवर असेल. हे प्रकल्प एका मोठ्या बॅटरीप्रमाणे काम करतात. वीजेची मागणी कमी असताना पाणी वरच्या धरणात पंप केले जाते आणि गरज असेल तेव्हा वीज निर्मितीसाठी त्याचा वापर केला जातो. भारताच्या ग्रीडमध्ये सौर आणि पवन उर्जेचा हिस्सा वाढत असताना, ही तंत्रज्ञान पद्धत वीज पुरवठा स्थिर ठेवण्यासाठी महत्त्वाची ठरणार आहे. कंपनीचे ध्येय २०३६ पर्यंत भारताच्या १०० गिगावॅट (GW) पंप स्टोरेज क्षमतेच्या ध्येयामध्ये मोठा वाटा उचलणे हे आहे.
गुंतवणुकीचा दृष्टीकोन आणि जोखीम
NTPC आता कोळशावरील अवलंबित्व कमी करून आपल्या पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणत आहे, ही एक सकारात्मक बाब आहे. मात्र, पंप स्टोरेज आणि जलविद्युत प्रकल्प हे प्रचंड भांडवल (Capital-intensive) लागणारे असतात. हे प्रकल्प पूर्ण होण्यासाठी अनेक वर्षांचा कालावधी लागतो, ज्यामुळे कंपनीच्या कॅश फ्लोवर दबाव येऊ शकतो किंवा पुढील काळात नवीन कर्ज उभारणीची गरज भासू शकते.
याशिवाय, भारतात जलविद्युत प्रकल्पांना भेडसावणारी जमिनीचे अधिग्रहण, पर्यावरणीय मंजुरी आणि भौगोलिक आव्हाने यांसारख्या समस्यांचा सामना करावा लागू शकतो. जर प्रकल्पांना विलंब झाला, तर त्याचा थेट परिणाम मार्जिनवर आणि गुंतवणुकीच्या परताव्यावर होऊ शकतो. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी या प्रकल्पांच्या ठिकाणी, मंजुरीच्या वेगावर आणि कंपनीच्या वाढत्या कर्जाच्या पातळीवर बारीक लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.