NHPC चे निकाल: नफ्याचे गणित की नियमावलीचा खेळ?
NHPC लिमिटेडचे आर्थिक वर्ष 2025-26 च्या तिसऱ्या तिमाहीचे (31 डिसेंबर 2025 रोजी संपलेले) निकाल समोर आले आहेत, जे एक संमिश्र चित्र दर्शवतात. कंपनीने PBT (Profit Before Tax) मध्ये मोठा तोटा नोंदवला असला तरी, निव्वळ नफा (Net Profit) मात्र नियमावलीतील समायोजनांमुळे (accounting adjustments) लक्षणीयरीत्या वाढलेला दिसतो.
आकडेवारी काय सांगते?
स्वतंत्र (Standalone) आकडेवारी:
- या तिमाहीत महसूल (Revenue from operations) 4.7% नी घसरून ₹1,877.47 कोटी झाला. एकूण खर्चात 25.4% ची वाढ होऊन तो ₹2,646.99 कोटींवर पोहोचला. यामुळे ₹340.39 कोटींचा PBT तोटा झाला, जो मागील वर्षीच्या ₹314.31 कोटींच्या नफ्यावरून मोठा बदल दर्शवतो.
- या PBT तोट्यानंतरही, 'Profit for the period' अर्थात निव्वळ नफा 7.0% नी वाढून ₹292.87 कोटी झाला. याचे मुख्य कारण म्हणजे 'Regulatory Deferral Account Balances' मधील ₹1,137.47 कोटींचा (करानंतर) मोठा बदल.
- पहिल्या नऊ महिन्यांचा (Nine Months FY26) विचार केल्यास, महसूल 9.4% नी वाढून ₹7,587.01 कोटी झाला. मात्र, PBT 29.3% नी घसरून ₹1,985.58 कोटी झाला, तर निव्वळ नफ्यात 4.6% ची वाढ होऊन तो ₹2,290.26 कोटी झाला.
- तिसऱ्या तिमाहीत एकत्रित महसूल 2.9% नी कमी होऊन ₹2,220.73 कोटी झाला. कंपनीने ₹283.16 कोटींचा एकत्रित PBT तोटा नोंदवला, जो मागील वर्षीच्या ₹399.38 कोटींच्या नफ्यापेक्षा पूर्णपणे वेगळा आहे.
- तरीही, नियमावलीतील समायोजनांमुळे एकत्रित निव्वळ नफा 38.7% नी वाढून ₹320.60 कोटी झाला.
- पहिल्या नऊ महिन्यांत, एकत्रित महसूल 9.5% नी वाढून ₹8,799.76 कोटी झाला. PBT 22.3% नी घसरून ₹2,623.21 कोटी झाला, तर निव्वळ नफा 7.1% नी वाढून ₹2,305.58 कोटी झाला.
नफ्याची गुणवत्ता आणि चिंता
गुंतवणूकदारांसाठी चिंतेची बाब म्हणजे, कंपनीच्या प्रत्यक्ष कामकाजातील नफा (PBT) आणि जाहीर केलेला निव्वळ नफा यात मोठी तफावत आहे. स्वतंत्र Q3 मध्ये ₹340.39 कोटींचा PBT तोटा असूनही, निव्वळ नफा ₹292.87 कोटी दाखवला गेला. हे 'Regulatory Deferral Account Balances' वरील अवलंबित्व नफ्याच्या गुणवत्तेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करते. या समायोजनांशिवाय, स्वतंत्र Q3 साठी बेसिक ईपीएस (Basic EPS) ₹(0.84) झाला, जो कामकाजातील घसरण दर्शवतो.
आर्थिक स्थितीचे सखोल विश्लेषण
- महसूल आणि खर्च: स्वतंत्र Q3 मध्ये PBT तोट्याचे मुख्य कारण म्हणजे खर्चात झालेली 25.4% ची मोठी वाढ (स्वतंत्र) आणि 25.2% ची वाढ (एकत्रित). नऊ महिन्यांचा महसूल वाढत असला तरी, वाढता खर्च चिंतेचा विषय आहे.
- ताळेबंद (Balance Sheet): कंपनीवरील कर्जाचा बोजा वाढला आहे. स्वतंत्र स्तरावर कर्ज-इक्विटी गुणोत्तर (Debt-to-equity ratio) 0.93 वरून 1.05 पर्यंत आणि एकत्रित स्तरावर 0.96 वरून 1.17 पर्यंत वाढले आहे. तरलता (Liquidity) देखील कमी झाली आहे, करंट रेशो (Current ratio) स्वतंत्र स्तरावर 1.02 आणि एकत्रित स्तरावर 1.12 पर्यंत घसरला आहे.
- प्रमुख गुणोत्तर (Key Ratios): ऑपरेटिंग मार्जिनमध्ये लक्षणीय घट झाली आहे. स्वतंत्र Q3 मध्ये ऑपरेटिंग मार्जिन 28.47% वरून 19.35% पर्यंत आणि एकत्रित Q3 मध्ये 33.62% वरून 26.38% पर्यंत घसरले आहे.
कॉर्पोरेट घडामोडी
NHPC ने आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी 14% (प्रति शेअर ₹1.40) चा अंतरिम डिव्हिडंड जाहीर केला आहे. यासोबतच, कंपनीने GEDCOL सोबतच्या सौर प्रकल्पांसाठीच्या JV कराराला (MoU) रद्द केले आहे आणि ऊर्जा मंत्रालयाच्या निर्देशानंतर PTC इंडिया लिमिटेडमधील 'प्रवर्तक' (Promoter) म्हणून आपली भूमिका सोडण्याचा प्रस्ताव दिला आहे.
धोके आणि पुढील वाटचाल
NHPC समोरील मुख्य धोके म्हणजे वाढते कर्ज, कामकाजातील नफ्यावर खर्चाचा होणारा परिणाम आणि निव्वळ नफ्यासाठी नियमावलीवर अवलंबून राहणे. काही प्रकल्पांमधून बाहेर पडण्याचे निर्णय भविष्यातील धोरणात्मक दिशा दर्शवतात. व्यवस्थापनाने या संदर्भात कोणतीही विशिष्ट भविष्यातील मार्गदर्शन (guidance) दिलेले नाही, त्यामुळे पुढील वाटचाल बाजारपेठेतील परिस्थिती आणि नियामक चौकटीवर अवलंबून राहील.