अरुणाचल प्रदेशातील **११,२००-मेगावॅट** क्षमतेच्या Siang Upper Multipurpose Project वरून स्थानिक नागरिकांचा रोष वाढला आहे. NHPC Limited चा हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प आता आंदोलनांमुळे अडचणीत सापडला असून, यामुळे कामाच्या प्रगतीवर आणि खर्चावर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
NHPC Limited सध्या अरुणाचल प्रदेशात मोठ्या आव्हानांचा सामना करत आहे. ११,२००-मेगावॅट क्षमतेच्या 'सियांग अप्पर मल्टीपर्पज प्रोजेक्ट'च्या विरोधात स्थानिक संघटना, विशेषतः 'सियांग अफेक्टेड एरिया युथ असोसिएशन'ने तीव्र आंदोलन पुकारले आहे. या आंदोलनामुळे पूर्व, उत्तर आणि सियांग जिल्ह्यांमध्ये बंद पाळण्यात आला असून, प्रकल्पाच्या पूर्व-व्यवहार्यता सर्वेक्षणाचे (Pre-feasibility survey) काम पूर्णपणे ठप्प झाले आहे.
प्रकल्पाचे महत्त्व आणि वादाची कारणे
भारत सरकारच्या धोरणानुसार, हा प्रकल्प चीनच्या यारलुंग त्सांगपो (सियांग) नदीवरील जलविद्युत प्रकल्पांना उत्तर देण्यासाठी एक धोरणात्मक मालमत्ता मानला जात आहे. मात्र, स्थानिक आदिवासी समुदायांचा याला कडाडून विरोध आहे. आपल्या पूर्वजांच्या जमिनी गमवाव्या लागणे, लोकांचे विस्थापन आणि सांस्कृतिक वारसा नष्ट होण्याची भीती स्थानिकांनी व्यक्त केली आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा
मोठ्या जलविद्युत प्रकल्पांसाठी खूप जास्त भांडवल (Capital) लागते आणि प्रकल्प वेळेवर पूर्ण होणे गरजेचे असते. मात्र, सध्याच्या परिस्थितीमुळे खालील धोके निर्माण झाले आहेत:
- कामात विलंब: आंदोलनांमुळे जमीन अधिग्रहण आणि सर्वेक्षणात अडथळे येत आहेत.
- खर्चात वाढ: विलंबामुळे प्रकल्पाचा एकूण खर्च वाढण्याची शक्यता आहे, ज्याचा थेट परिणाम कंपनीच्या नफ्यावर (Internal Rate of Return) होऊ शकतो.
सरकारने शांतता राखण्यासाठी आणि प्रकल्पाच्या सुरक्षेसाठी 'रॅपिड ॲक्शन फोर्स' तैनात केली आहे. गुंतवणूकदारांनी आता NHPC च्या एक्सचेंज फाईलिंगवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे, कारण प्रकल्पाच्या वेळेत होणारे बदल किंवा प्रशासकीय निर्णयांचा थेट परिणाम शेअरच्या हालचालींवर होऊ शकतो.