जपानच्या खाजगी कंपनी Kyoto Fusioneering ला अमेरिकेकडून 'Unity-3' फ्यूजन इंधन प्रजनन उपकरणाच्या निर्मितीसाठी अनुदान मिळाले आहे. हे उपकरण Oak Ridge National Laboratory येथे उभारले जाईल. यातून जागतिक फ्यूजन ऊर्जा क्षेत्रात विशेष पुरवठादारांची भूमिका अधोरेखित होते.
अमेरिकेकडून 'Unity-3' प्रकल्पाला चालना
जपानची तंत्रज्ञान कंपनी Kyoto Fusioneering ला अमेरिकेच्या ऊर्जा विभाग (U.S. Department of Energy) आणि टेनेसी राज्याकडून 'Unity-3' नावाचे उपकरण तयार करण्यासाठी अनुदान मिळाले आहे.
हे उपकरण अमेरिकेतील Oak Ridge National Laboratory (ORNL) येथे उभारले जाईल. या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश भविष्यातील व्यावसायिक फ्यूजन पॉवर प्लांटसाठी आवश्यक असलेल्या 'ब्रीडिंग ब्लँकेट' (breeding blanket) या महत्त्वपूर्ण भागाची चाचणी घेणे आहे.
फ्यूजन ऊर्जा : एक गेम चेंजर?
ब्रीडिंग ब्लँकेट्स फ्यूजन ऊर्जेला प्रत्यक्षात आणण्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहेत. हे घटक अणुभट्टीमध्ये दोन प्रमुख कार्ये करतात: १) फ्यूजन अभिक्रियेतून निर्माण होणारी प्रचंड उष्णता शोषून वीज निर्मितीस मदत करणे आणि २) न्यूट्रॉनच्या अभिक्रियेतून नवीन इंधन, विशेषतः 'ट्रिटियम' (tritium) तयार करणे.
'Unity-3' विकसित करून, Kyoto Fusioneering चा उद्देश या तंत्रज्ञानाला केवळ संगणकीय मॉडेल्समधून बाहेर काढून प्रत्यक्ष जगात त्याची व्यवहार्यता तपासणे हा आहे.
फ्यूजन क्षेत्रातील कंपन्यांसाठी महत्त्वाचे
फ्यूजन ऊर्जा क्षेत्रात अनेक स्टार्टअप्स, जसे की Realta Fusion, Thea Energy, Type One Energy आणि Xcimer Energy, स्वतःचे अणुभट्टी डिझाइन करत आहेत. मात्र, या जटिल इंधन चक्र प्रणालींसाठी ते विशेष बाह्य भागीदारांवर अवलंबून आहेत. Kyoto Fusioneering या तंत्रज्ञानाचा एक प्रमुख पुरवठादार म्हणून स्वतःला स्थापित करत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाची सूचना
ऊर्जा क्षेत्रावर लक्ष ठेवणाऱ्या गुंतवणूकदारांसाठी हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की Kyoto Fusioneering ही एक खाजगी, व्हेंचर-आधारित स्टार्टअप कंपनी आहे. ही कंपनी नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) किंवा बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज (BSE) वर सूचीबद्ध नाही आणि तिचे शेअर्स सार्वजनिकरित्या खरेदी-विक्रीसाठी उपलब्ध नाहीत.
सध्या फ्यूजन ऊर्जा क्षेत्र हे संशोधन आणि विकासाच्या (R&D) टप्प्यात आहे. 'Unity-3' सारखी तांत्रिक प्रगती महत्त्वाची असली तरी, व्यावसायिक स्तरावर वीज निर्मितीपर्यंत पोहोचण्यासाठी दीर्घकालीन तांत्रिक आणि आर्थिक आव्हाने आहेत. या प्रणाली दीर्घकाळ विश्वासार्ह आणि कार्यक्षमतेने काम करू शकतात हे सिद्ध करणे कंपनी आणि या क्षेत्राच्या यशासाठी महत्त्वाचे ठरेल.