भारतातील LPG वापरकर्त्यांच्या संख्येत एप्रिल ते ऑगस्ट २०२६ या काळात तब्बल ६२ लाखांची घट झाली आहे. दशकातील ही पहिलीच मोठी घट असून, मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे पुरवठ्यात आलेले अडथळे आणि शहरांत वाढत चाललेले Piped Natural Gas (PNG) चे जाळे ही याची मुख्य कारणे आहेत.
गेल्या १० वर्षांत पहिल्यांदाच भारताच्या LPG ग्राहक बेसमध्ये आकुंचन पाहायला मिळत आहे. पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाकडील आकडेवारीनुसार, एप्रिल २०२६ मधील ३३३.९ दशलक्ष सक्रिय कनेक्शन्सची संख्या सप्टेंबर २०२६ पर्यंत ३२७.७ दशलक्षवर आली आहे. ही ६.२ दशलक्ष (सुमारे ६२ लाख) घट १% इतकी आहे, जी २०१५-१६ पासून सुरू असलेल्या सततच्या वाढीला छेद देणारी आहे.\n\n### पुरवठा साखळीवर ताण आणि ऑडिट\nया घसरणीमागे जागतिक पुरवठ्यातील आव्हाने आणि अंतर्गत प्रक्रिया हे प्रमुख कारण आहे. भारताच्या एकूण LPG आयातीपैकी ९०% वाटा मध्यपूर्वेतून येतो. तिथल्या भू-राजकीय तणावामुळे पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली असून, ऑइल मार्केटिंग कंपन्यांनी (OMCs) सध्याच्या ग्राहकांना अखंड सेवा देण्यासाठी नवीन कनेक्शन देण्यावर तात्पुरती स्थगिती आणली आहे. तसेच, आधार-आधारित बायोमेट्रिक ऑडिटद्वारे बोगस आणि निष्क्रिय खाती बंद करण्याची मोहीमही जोरात सुरू आहे.\n\n### PNG कडे कल वाढतोय\nही घट म्हणजे स्वयंपाकाच्या इंधनाची कमतरता नसून, शहरी भागांत LPG सिलेंडरऐवजी पाईप नॅचरल गॅस (PNG) कडे वळण्याचा सरकारी धोरणात्मक निर्णय आहे. एप्रिल ते जुलै दरम्यान सिटी गॅस डिस्ट्रिब्युशन (CGD) कंपन्यांनी सुमारे ६ लाख नवीन PNG कनेक्शन्स जोडली आहेत.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे संकेत?\nगुंतवणूकदारांसाठी हा ट्रेंड दुहेरी परिणाम करणारा आहे. Indian Oil Corporation, Bharat Petroleum आणि Hindustan Petroleum सारख्या OMCs कंपन्यांच्या ग्राहक वाढीच्या वेगावर याचा तात्पुरता परिणाम होऊ शकतो. दुसरीकडे, CGD क्षेत्रासाठी हा एक सकारात्मक संकेत आहे कारण शहरी भागात PNG चे जाळे विस्तारत आहे. दक्षिण भारतात सर्वाधिक म्हणजेच २.६३ दशलक्ष कनेक्शन्स कमी झाली आहेत, तर उत्तर भारतात अद्याप ९९.३ दशलक्ष सक्रिय कनेक्शन्ससह बाजारपेठ भक्कम आहे. आगामी काळात आयात सुरळीत होणे आणि शहरांमधील PNG पायाभूत सुविधांचा विस्तार यावर बाजाराचे लक्ष असेल.