भारताची इथेनॉल उत्पादन क्षमता **2,000 कोटी लिटरवर** पोहोचली असून, E20 इंधनाची गरज आता पूर्ण झाली आहे. आता सरकार आणि कंपन्यांचे लक्ष केवळ विस्तारावर नसून, फ्लेक्स-फ्यूल गाड्या आणि औद्योगिक वापराकडे वळले आहे.
भारताचा इथेनॉल सेक्टर आता एका महत्त्वाच्या वळणावर आहे. एका दशकापूर्वी, म्हणजे 2014 मध्ये ही क्षमता केवळ 421 कोटी लिटर होती, जी 2026 पर्यंत वाढून 2,000 कोटी लिटर झाली आहे. E20 ब्लेंडिंग (पेट्रोलमध्ये 20% इथेनॉल) चे लक्ष्य गाठल्यानंतर आता उद्योगाचा फोकस दीर्घकालीन स्थिरतेवर आहे.
कच्च्या मालात बदल आणि आव्हाने
इथेनॉलसाठी आता केवळ ऊसावर अवलंबून न राहता, जवळपास 70% इथेनॉल हे धान्यापासून तयार केले जात आहे. यामध्ये मक्याचे योगदान मोठे असून ते 345 कोटी लिटरपर्यंत पोहोचले आहे. मात्र, धान्यावरील या अति-अवलंबित्वानुसार अन्नसुरक्षेचा प्रश्न आणि महागाई वाढण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे, ज्याकडे गुंतवणूकदारांनी लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.
फ्लेक्स-फ्यूल गाड्या आणि पुढील वाटचाल
सरकार आता फ्लेक्स-फ्यूल व्हेईकल (FFVs) वर भर देत आहे. या गाड्यांमुळे अतिरिक्त 312 कोटी लिटर इथेनॉलचा खप वाढू शकतो. याशिवाय, सस्टेनेबल एव्हिएशन फ्युएल (SAF) आणि बायो-केमिकल्सच्या क्षेत्रातही कंपन्या विस्तार करत आहेत, जे भविष्यातील महसुलाचे नवीन स्त्रोत ठरू शकतात.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे 'वॉच-लिस्ट'
गुंतवणूकदारांसाठी आता केवळ उत्पादन क्षमता वाढणे महत्त्वाचे नसून, कंपन्या धान्याच्या किमतीतील चढ-उतार कसे हाताळतात हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. ज्या डिस्टिलरीजकडे कच्चा माल बदलण्याची लवचिकता (Feedstock flexibility) असेल, त्यांचे मार्जिन्स अधिक सुरक्षित राहतील. तसेच, सरकारचे भविष्यातील 'फूड-व्हर्सेस-फ्यूल' धोरण काय असेल, यावर या क्षेत्रातील कंपन्यांची कामगिरी अवलंबून आहे.