देशातील थर्मल पॉवर प्लांट्समध्ये कोळशाचा साठा **२७.१ दशलक्ष टनांपर्यंत** घसरला आहे. मान्सूनमुळे वाहतुकीवर झालेला परिणाम आणि वाढती मागणी यामुळे भारतीय ऊर्जा एक्सचेंजवर (IEX) विजेच्या दरात **२० टक्क्यांहून अधिक** वाढ झाली आहे.
सध्या भारताचे थर्मल पॉवर प्लांट्स कठीण परिस्थितीतून जात आहेत. सप्टेंबर २०२६ च्या सुरुवातीला कोळशाचा साठा ३८ दशलक्ष टनांवरून घसरून २७.१४ दशलक्ष टनांवर आला आहे. गंभीर बाब म्हणजे, सुमारे ५७ वीज प्रकल्प अशा स्थितीत आहेत जिथे कोळशाचा साठा त्यांच्या एकूण गरजेच्या २५ टक्क्यांपेक्षाही कमी आहे. वाढती वीज मागणी आणि इंधनाचा मर्यादित पुरवठा यामुळे वीज उत्पादकांसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.\n\n### मान्सून आणि वाहतुकीचे संकट\n\nओडिशा, झारखंड आणि छत्तीसगडसारख्या कोळसा उत्पादक राज्यांमध्ये झालेल्या अतिवृष्टीमुळे खाणकाम आणि वाहतूक व्यवस्थेवर मोठा परिणाम झाला आहे. कोळसा उपलब्ध असला तरी, तो वेळेत पॉवर प्लांटपर्यंत पोहोचवणे कठीण झाले आहे. कोळसा मंत्रालयाने याला 'लॉजिस्टिक' समस्या असल्याचे म्हटले असून, रेल्वे आणि वीज प्राधिकरणांच्या समन्वयाने महत्त्वाच्या प्रकल्पांना पुरवठा प्राधान्याने देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.\n\n### वीज बाजारावर परिणाम\n\nइंधनाच्या अनिश्चिततेचा थेट फटका वीज बाजाराला बसला आहे. ऑगस्ट २०२६ मध्ये इंडियन एनर्जी एक्सचेंजवर (IEX) विक्रमी १३.९३८ अब्ज युनिट्सचा व्यापार झाला. मागणी वाढल्याने डे-अहेड मार्केटमध्ये सरासरी दरात २२ टक्क्यांची तर रिअल-टाइम मार्केटमध्ये ३० टक्क्यांहून अधिक वाढ होऊन दर ₹४.४१ प्रति युनिटवर पोहोचले आहेत.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा\n\nही परिस्थिती वितरण कंपन्यांसाठी (Discoms) आर्थिक संकटाचे कारण ठरू शकते. महागडी वीज खरेदी केल्याने त्यांच्या मार्जिनवर दबाव वाढेल. Coal India साठी उत्पादन स्थिर असले तरी, वाहतुकीतील अडथळे त्यांच्या विकासाला खीळ घालत आहेत. मान्सूनचा प्रभाव कमी झाल्यानंतर लॉजिस्टिक सुरळीत होईल, अशी अपेक्षा आहे, परंतु तोपर्यंत गुंतवणूकदारांनी वीज क्षेत्रातील कंपन्यांच्या कामगिरीवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.