भारतातील जवळपास ५०% औष्णिक वीज प्रकल्पांमध्ये कोळशाचा गंभीर तुटवडा निर्माण झाला आहे. विजेच्या मागणीत **२३.४%** वाढ झाल्यामुळे आणि पुरवठ्यातील अडथळ्यांमुळे ही स्थिती उद्भवली असून, प्लांटकडे केवळ **६ दिवसांचाच** साठा शिल्लक आहे.
भारताच्या ऊर्जा क्षेत्रात सध्या चिंतेचे वातावरण आहे. ऑक्टोबर २०२६ च्या अखेरपर्यंत मिळालेल्या आकडेवारीनुसार, देशातील १७६ पैकी ८५ औष्णिक वीज केंद्रांमध्ये कोळशाचा साठा त्यांच्या गरजेच्या २५% पेक्षाही कमी आहे. हे संकट २०७ गिगावॅट क्षमतेच्या वीज प्रकल्पांना बाधीत करत आहे.
मागणी आणि पुरवठ्यातील दरी
ऑक्टोबरच्या पहिल्या दहा दिवसांतच विजेची मागणी वर्षभरात २३.४% नी वाढली आहे. औद्योगिक हालचाली आणि वाढलेल्या उष्णतेमुळे या आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीत मागणीत १०.२% वाढ नोंदवण्यात आली होती. याउलट, कोळशाच्या उत्पादनात मात्र ३.२% घट झाली आहे, ज्याचे खापर Coal India मधील उत्पादनातील अस्थिरतेवर फोडले जात आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा
साधारणपणे वीज प्रकल्पांकडे १९ ते २० दिवसांचा कोळसा साठा असणे सुरक्षित मानले जाते. मात्र, सद्यस्थितीत हा साठा केवळ ६ दिवसांवर येऊन ठेपला आहे. यामुळे वीज कंपन्यांना रोजच्या पुरवठ्यावर अवलंबून राहावे लागत आहे. जर पुरवठ्यात थोडाही व्यत्यय आला, तर कंपन्यांचा नफा (Profit Margins) कमी होऊ शकतो, कारण अनेकदा नियामक निर्बंधांमुळे वाढलेला खर्च ग्राहकांकडून वसूल करणे कठीण जाते. आता गुंतवणूकदारांचे लक्ष कोळशाच्या साठवणुकीकडे आणि खाण कंपन्यांच्या आगामी मासिक उत्पादन आकडेवारीकडे लागले आहे.