भारताचा वीज वापर विक्रमी उच्चांकावर! उष्णतेमुळे मागणीत मोठी वाढ

उष्णतेच्या लाटेने वीज ग्रीडवर प्रचंड ताण

सध्या देशात सुरू असलेल्या कडक उन्हाळ्यामुळे (Heatwave) विजेची मागणी (Power Demand) सातत्याने वाढत आहे. गुरुवारी, देशाच्या वीज मागणीने 270.82 GW या विक्रमी पातळीला स्पर्श केला. ही सलग चौथ्या दिवशीची विक्रमी मागणी आहे, जी उष्णतेच्या तीव्रतेचे आणि वाढलेल्या वीज वापराचे स्पष्ट संकेत देते.

वीज पुरवठा आणि भविष्यातील आव्हाने

ऊर्जा मंत्रालयाने (Ministry of Power) दिलेल्या माहितीनुसार, मागणीनुसार वीज पुरवठा (Power Supply) केला जात आहे. मात्र, जून महिन्यात विजेची मागणी 283 GW पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. त्यामुळे देशाच्या वीज ग्रीडवर (Power Grid) येत्या काळात मोठा ताण येण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत, वीज कंपन्या आणि सरकार परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.

ऊर्जेचा वापर आणि स्त्रोत

सध्याच्या वीज उत्पादनामध्ये औष्णिक ऊर्जा (Thermal Power) 62.8% वाटा उचलत आहे, तर सौर ऊर्जेचा (Solar Energy) वाटा 22% आहे. दिवसा सौर ऊर्जेमुळे वीज पुरवठ्यात मोठी मदत मिळत असली, तरी रात्री किंवा सौर ऊर्जा उपलब्ध नसताना औष्णिक ऊर्जाच मुख्य आधार ठरत आहे. कोळशाचा (Coal) पुरेसा साठा उपलब्ध असल्याची खात्री दिली जात असली, तरी वाढती मागणी हे एक मोठे आव्हान आहे.

आर्थिक परिणाम आणि उपाययोजना

वाढत्या तापमानाचा आणि विजेच्या मागणीचा अर्थव्यवस्थेवरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे. काही अंदाजानुसार, टोकाच्या उष्णतेमुळे भारताला $150 बिलियन ते $250 बिलियन पर्यंत नुकसान होऊ शकते. यामुळे देशाच्या GDP वर 2.5% ते 4.5% पर्यंत परिणाम होण्याची शक्यता आहे. या पार्श्वभूमीवर, सरकारने एक आपत्कालीन योजना (Emergency Strategy) तयार केली आहे. जून आणि जुलै महिन्यात वीज प्रकल्पांची नियोजित देखभाल (Planned Maintenance) पुढे ढकलण्यात आली आहे, जेणेकरून वीज पुरवठा सुरळीत राहील आणि वाढलेल्या मागणीची पूर्तता करता येईल.