भारताची वीज मागणी ८ सप्टेंबर रोजी **260 GW** च्या उच्चांकावर पोहोचली आहे. दमट हवामान आणि हायड्रो-पॉवरमधील घट यामुळे ५८ औष्णिक वीज प्रकल्पांमधील कोळशाचा साठा कमी झाला आहे, ज्यामुळे पुरवठा साखळीवर ताण निर्माण झाला आहे.
देशातील वीज ग्रीडसाठी हा आठवडा एक मोठी परीक्षा ठरला आहे. वाढती आर्द्रता आणि पावसामुळे निर्माण झालेल्या परिस्थितीमुळे निवासी आणि कृषी क्षेत्रातील विजेची मागणी अचानक वाढली आहे. ही मागणी पूर्ण करण्यासाठी सध्याच्या ऊर्जा प्रणालीवर प्रचंड दबाव आहे.
हायड्रो-पॉवरमधील घट आणि थर्मल प्रकल्पांची कसरत
संकटात भर पडली आहे ती म्हणजे हायड्रो-पॉवर निर्मितीतील घट. १ सप्टेंबर ते ८ सप्टेंबर या काळात हायड्रो-पॉवरचे उत्पादन २०२३ च्या तुलनेत 10.3% नी कमी झाले आहे. यामुळे थर्मल पॉवर प्लांटवर भार वाढला असून, त्यांना सतत क्षमतेच्या वर काम करावे लागत आहे. या परिस्थितीमुळे प्रकल्पांच्या देखभालीसाठी (Maintenance) वेळ मिळत नाही आणि कोळशाचा सतत पुरवठा करणे गरजेचे बनले आहे.
लॉजिस्टिक आव्हाने आणि कोळसा साठा
सध्या ५८ थर्मल पॉवर प्लांट्समध्ये कोळशाचा साठा धोक्याच्या पातळीपर्यंत खाली आला आहे. हे संकट कोळशाच्या कमतरतेमुळे नसून लॉजिस्टिकच्या समस्यांमुळे आहे. पावसाळ्यामुळे रेल्वे वाहतुकीत व्यत्यय येत असल्याने कोळशाची वाहतूक संथ झाली आहे. तथापि, Coal India Limited ने पुरवठा वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू केले आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे महत्त्वाचे?
आकडेवारीनुसार, देशात सुमारे 123.7 दशलक्ष टन कोळशाचा साठा उपलब्ध आहे, जो पुढील 51 दिवसांसाठी पुरेशा प्रमाणात आहे. त्यामुळे राष्ट्रीय स्तरावर तुटवडा नाही, तर वितरण व्यवस्थापनाचा प्रश्न आहे. गुंतवणूकदारांनी आगामी काळात रेल्वे लॉजिस्टिक्स किती लवकर सामान्य होतात आणि वीज निर्मिती कंपन्यांचा खर्च किती वाढतो, यावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.