जागतिक बाजारात क्रूड ऑइलच्या किमतीत वाढ झाल्यामुळे, भारताने डिझेल निर्यातीवरील कर (Windfall Tax) वाढवून **₹15.5 प्रति लिटर** आणि एव्हिएशन फ्युएल (ATF) वरील कर **₹14.5 प्रति लिटर** केला आहे. हा बदल 16 जुलै 2026 पासून लागू होईल. यासोबतच, पेट्रोलवरील निर्यातीचा कर **₹2.5 प्रति लिटर** पर्यंत कमी करण्यात आला आहे, जेणेकरून देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय इंधन दरात संतुलन राखता येईल.
देशांतर्गत पुरवठा आणि निर्यात यांचा समतोल
पेट्रोलवरील निर्यातीचा कर ₹4 प्रति लिटर वरून ₹2.5 प्रति लिटर पर्यंत कमी केला गेला आहे, तर डिझेल आणि एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल (ATF) वरील करांमध्ये लक्षणीय वाढ करण्यात आली आहे. डिझेलसाठी हा कर ₹8.5 वरून ₹15.5 प्रति लिटर आणि ATF साठी ₹7.5 वरून ₹14.5 प्रति लिटर झाला आहे. हे कर 2026 च्या सुरुवातीला लागू करण्यात आले होते आणि याचा मुख्य उद्देश देशांतर्गत इंधनाचा पुरवठा प्राधान्याने सुनिश्चित करणे हा आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात जास्त नफा मिळत असताना कंपन्यांनी जास्त निर्यात करू नये, यासाठी हे बदल केले गेले आहेत. यामुळे देशांतर्गत पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींवर थेट परिणाम होणार नाही.
भू-राजकीय तणाव आणि क्रूड तेलाच्या किमती
जागतिक बाजारात सध्या कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमतीत मोठी वाढ दिसून येत आहे. ब्रेंट क्रूड तेलाच्या किमती $85 प्रति बॅरल च्या आसपास पोहोचल्या आहेत. याचे मुख्य कारण म्हणजे वाढलेला भू-राजकीय तणाव. इराण आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे पुरवठ्यात व्यत्यय येण्याची भीती आहे. रशियावरील निर्बंधांचाही या वाढत्या किमतींवर अप्रत्यक्ष परिणाम होत आहे.
दोन आठवड्यांच्या पुनरावलोकनानंतर बदल
सरकारने विंडफॉल टॅक्स (Windfall Tax) धोरणात लवचिकता ठेवली आहे. वित्त मंत्रालय दर दोन आठवड्यांनी याचे पुनरावलोकन करते, जेणेकरून आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या आणि शुद्ध केलेल्या उत्पादनांच्या सरासरी किमतीनुसार करांचे समायोजन करता येईल. ऊर्जा क्षेत्रातील गुंतवणूकदार, विशेषतः तेल शुद्धीकरण कंपन्या आणि सरकारी कंपन्यांनी लक्षात घ्यावे की हे कर बाजारातील बदलांवर आधारित असतात. कंपन्यांचा भविष्यातील नफा हा कच्च्या तेलाची किंमत आणि शुद्ध केलेल्या उत्पादनांच्या विक्री किमतीतील फरकावर अवलंबून राहील. येत्या काही आठवड्यात जागतिक क्रूड तेलाच्या किमती वाढत राहतात की स्थिर होतात, यावर पुढील कर दरवाढी किंवा कपात अवलंबून असेल.