भारताचा इथेनॉल सप्लाय २०२५-२६ या हंगामात ९८७ कोटी लिटरच्या टप्प्यावर पोहोचला असून, यामध्ये ८२.५% उद्दिष्ट पूर्ण झाले आहे. आता इथेनॉल उत्पादनात मका आणि तांदूळ यांसारख्या धान्याचा वाटा ७०% पेक्षा जास्त झाला आहे.
भारताच्या इथेनॉल ब्लेंडिंग मोहिमेने एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. सप्टेंबर २०२६ अखेरपर्यंत इथेनॉलचा पुरवठा ९८७ कोटी लिटरवर पोहोचला आहे. २०२५-२६ या वर्षासाठी एकूण १,१९७ कोटी लिटरचे करार करण्यात आले होते, ज्यापैकी ८२.५% लक्ष पूर्ण झाले आहे. उद्योगातील हे आकडे आता उत्पादनाचे स्वरूप पूर्णपणे बदलले असल्याचे दर्शवतात.
धान्याधारित उत्पादनाचा दबदबा
इथेनॉल उत्पादनात आता धान्य आधारित डिस्टिलरीजचा वाटा ७१% पेक्षा जास्त झाला असून त्यांनी ७०५ कोटी लिटर इथेनॉलचा पुरवठा केला आहे. यात मक्याचा वाटा ४१३ कोटी लिटर इतका मोठा आहे. याव्यतिरिक्त, Food Corporation of India (FCI) ने पुरवलेल्या तांदळातून २२२ कोटी लिटर उत्पादन झाले आहे. शुगर सेक्टरने २८२ कोटी लिटर उत्पादन देत ९७.६% पूर्णता दर राखला असला, तरी आता सरकारचे मुख्य लक्ष धान्याधारित स्रोतांवर असल्याचे स्पष्ट दिसते.
शुगर मिल्सची रणनीती
शुगर कंपन्यांसाठी आता 'मल्टी-फीडस्टॉक' (Multi-feedstock) मॉडेल महत्त्वाचे ठरत आहे. प्रतिकूल हवामानामुळे उसाचे उत्पादन कमी झाल्यास किंवा निर्बंध आल्यास कंपनीला फटका बसू नये, म्हणून Balrampur Chini Mills आणि Triveni Engineering सारख्या कंपन्या आता मका आणि तांदूळ प्रक्रिया युनिट्सवर भर देत आहेत. यामुळे पिकांच्या हंगामावर अवलंबून न राहता वर्षभर उत्पन्न सुरू ठेवण्यास मदत होईल.
गुंतवणूकदारांसाठी धोके आणि संधी
धान्याधारित इथेनॉल वाढीव फायद्याचे असले तरी, त्यात काही धोकेही आहेत. खाद्यसुरक्षेच्या कारणास्तव सरकार तांदळाच्या वापराबाबत कडक धोरण घेऊ शकते, ज्यामुळे पुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो. तसेच, मक्याच्या वाढत्या मागणीमुळे त्याच्या किमतीत होणारी अस्थिरता नफ्यावर दबाव आणू शकते. आगामी काळात इथेनॉलच्या खरेदी दराबाबत सरकार काय निर्णय घेते, यावर संपूर्ण क्षेत्राचे भविष्य अवलंबून असेल.