भारतातील ५९ थर्मल पॉवर प्लांट्समध्ये कोळशाचा साठा धोक्याच्या पातळीपर्यंत खाली आला आहे. वाढती वीज मागणी आणि पावसाळ्यातील वाहतूक कोंडीमुळे हे संकट ओढवले असून, Coal India Limited ने तातडीने उपाययोजना सुरू केल्या आहेत.
देशातील ऊर्जा क्षेत्र सध्या कठीण काळातून जात आहे. सप्टेंबर २०२६ च्या सुरुवातीला उपलब्ध आकडेवारीनुसार, ५९ थर्मल पॉवर प्लांट्समधील कोळशाचा साठा त्यांच्या एकूण गरजेच्या २५% पेक्षाही कमी झाला आहे. मे महिन्यात नोंदवलेली २७० गिगावॅट इतकी विक्रमी वीज मागणी कायम असल्याने कोळशावर प्रचंड ताण आला आहे, त्यातच पावसाळ्यामुळे कोळसा वाहतुकीतही अडथळे येत आहेत.
लॉजिस्टिक आणि सरकारी पावले
मागणी आणि पुरवठा यांच्यातील दरी भरून काढण्यासाठी कोळसा मंत्रालय आणि Coal India Limited (CIL) ने युद्धपातळीवर हालचाली सुरू केल्या आहेत. कोळशाची वाहतूक सुलभ करण्यासाठी रेल्वे रॅकच्या संख्येत मोठी वाढ करण्यात आली आहे. ३ सप्टेंबर रोजी तैनात केलेले ३७० रॅक ६ सप्टेंबरपर्यंत वाढवून ४४४ वर नेण्यात आले आहेत. याव्यतिरिक्त, सरकारी नियमांत शिथिलता देण्यात आली असून, पॉवर प्लांट्सना त्यांच्या करारापेक्षा जास्त कोळसा उचलण्याची परवानगी देण्यात आली आहे, जेणेकरून कोळशाअभावी वीज निर्मिती केंद्र बंद पडू नयेत.
गुंतवणुकीच्या दृष्टीने महत्त्वाचे
ऑगस्ट २०२६ मध्ये कोळशाचा ऑफटेक ५.५% ने वाढून ६०.६ दशलक्ष टन झाला असला, तरी मुसळधार पावसामुळे उत्पादन मात्र ५.७% ने घसरून ४७.५ दशलक्ष टन राहिले आहे. या तफावतीमुळे खाणींवरील साठा झपाट्याने संपत आहे. पॉवर कंपन्यांच्या रिव्हेन्यू आणि कार्यक्षमतेवर याचा थेट परिणाम होत असून, ई-लिलावातील प्रीमियम वाढण्याची शक्यता आहे. आता गुंतवणूकदारांचे लक्ष खाणकाम प्रक्रिया कधी सुरळीत होते आणि पावसाळा ओसरल्यानंतर साठा किती वेगाने पुन्हा भरला जातो, याकडे लागले आहे.