भारताने 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत तब्बल **29 गिगावॅट (GW)** नवीन सौर आणि पवन ऊर्जा क्षमता जोडली आहे. यामुळे देशाची एकूण नूतनीकरणक्षम ऊर्जा क्षमता **288 GW** वर पोहोचली आहे. सौरऊर्जेत **43%** वाढ झाली असली तरी, पवनऊर्जेत **16%** घट दिसून आली.
सौरऊर्जेचा तडाखा, पवनऊर्जा मंदावली
भारताच्या नूतनीकरणक्षम ऊर्जा क्षेत्रात 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत मोठी वाढ दिसून आली. केंद्रीय नवीन आणि नूतनीकरणक्षम ऊर्जा मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, देशात 29 GW क्षमतेचे नवीन सौर आणि पवन ऊर्जा प्रकल्प कार्यान्वित झाले. यामुळे जून 2026 पर्यंत देशाची एकूण नूतनीकरणक्षम ऊर्जा क्षमता 288 GW पर्यंत पोहोचली आहे.
सौरऊर्जा क्षेत्राने या वाढीला मोठी गती दिली. मागील वर्षाच्या तुलनेत सौरऊर्जेत 43% ची वाढ नोंदवण्यात आली. यातील 19 GW क्षमता युटिलिटी-स्केल सौर प्रकल्पांमधून आली, जी मागील वर्षीपेक्षा 32% जास्त आहे. विशेष म्हणजे, 'पीएम सूर्य घर: मुफ्त बिजली योजना' या सरकारी उपक्रमाने चालना दिल्याने रूफटॉप सोलर (Rooftop Solar) सेगमेंटमध्ये 6.4 GW क्षमतेची भर पडली, ज्यात 104% ची अभूतपूर्व वाढ झाली.
गुजरात आघाडीवर, पण पवनऊर्जेला फटका
स्वच्छ ऊर्जेच्या बाबतीत गुजरातने आपले वर्चस्व कायम राखले. या राज्यात 7.6 GW सौर आणि 1.2 GW पवन ऊर्जा क्षमता जोडली गेली. राजस्थानने 6.6 GW सौर क्षमतेसह दुसरे स्थान पटकावले, तर तामिळनाडूने 2.4 GW क्षमतेची भर घातली. याउलट, पवन ऊर्जा क्षेत्र दबावाखाली आले. 2025 च्या पहिल्या सहामाहीत 3.5 GW क्षमतेची भर पडली होती, तर 2026 मध्ये ती 16% नी घसरून केवळ 2.9 GW राहिली. जमीन संपादन आणि ट्रान्समिशन इन्फ्रास्ट्रक्चरमधील विलंबामुळे या क्षेत्रात प्रकल्प राबवताना अडचणी येत असल्याचे दिसून येते.
2030 च्या ध्येयांवर एक नजर
भारताच्या एकूण नूतनीकरणक्षम ऊर्जा मिश्रणात सौरऊर्जेचा वाटा अंदाजे 56% आहे, तर पवनऊर्जेचा वाटा 20% आहे. सरकार 2030 पर्यंत 500 GW न-जीवाश्म इंधन (Non-fossil fuel) क्षमता गाठण्याच्या आपल्या ध्येयावर ठाम आहे. यासाठी क्षमतेची वाढ सातत्याने होणे आवश्यक आहे. विश्लेषकांच्या अंदाजानुसार, 2026 कॅलेंडर वर्षाच्या अखेरीस भारत एकूण 47 GW नवीन सौर आणि पवन ऊर्जा जोडेल. गुंतवणूकदारांसाठी, मोठ्या प्रकल्पांचे यशस्वी कार्यान्वयन, सौर मॉड्यूल्ससाठी कच्च्या मालाच्या किमतीतील स्थिरता आणि ग्रीडमध्ये नूतनीकरणक्षम ऊर्जेचा सुरळीत समावेश करण्याची वितरण कंपन्यांची क्षमता यावर भविष्यातील वाढ अवलंबून असेल. पवनऊर्जेतील घसरणीमागील पुरवठा साखळी किंवा धोरणात्मक अडथळे दूर करून सौरऊर्जेची गती कायम ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल.