IEA चा अंदाज: २०२६ पर्यंत भारतात विजेची मागणी **7%** वाढणार!

Detailed Coverage

भारतेय वीज मागणीत मोठी वाढ अपेक्षित

आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्थेने (International Energy Agency - IEA) एक नवा अंदाज वर्तवला आहे. या अंदाजानुसार, २०२६ पर्यंत भारताची विजेची मागणी तब्बल 7% ने वाढण्याची शक्यता आहे. गेल्या काही काळात हवामानातील बदलांमुळे विजेच्या वापरावर परिणाम झाला होता, परंतु आता अर्थव्यवस्थेला गती मिळत असल्याने मागणी पुन्हा वाढेल, असा विश्वास IEA ने व्यक्त केला आहे. जगभरातील विजेच्या मागणीत २०२६ मध्ये 3.6% वाढ अपेक्षित आहे, जी २०२७ पर्यंत 3.8% पर्यंत वाढू शकते.

कोळशाला मागे टाकणार सौरऊर्जा!

जागतिक ऊर्जा क्षेत्रात एक मोठे स्थित्यंतर घडताना दिसत आहे. २०२६ पर्यंत, वीज उत्पादनात अपारंपरिक ऊर्जा स्रोत (Renewable Energy Sources) कोळशाला मागे टाकू शकतात. IEA च्या अंदाजानुसार, २०२६ मध्ये अपारंपरिक ऊर्जा स्रोतांचे उत्पादन 8% ने वाढेल. यामुळे, जागतिक ऊर्जा मिश्रणात हिरव्या ऊर्जेचा वाटा २०२५ मधील 33% वरून २०२७ पर्यंत 37% पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. अनेक देश जीवाश्म इंधनावरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहेत.

सौर ऊर्जा (Solar Power) या बदलाचे मुख्य कारण ठरत आहे. अंदाजानुसार, २०२६ मध्ये सौरऊर्जेचे उत्पादन सुमारे 600 टेरावॅट-तास (Terawatt-hours) ने वाढेल. यामुळे सौरऊर्जा, पवन ऊर्जेला (Wind Energy) मागे टाकून दुसरी सर्वात मोठी अपारंपरिक ऊर्जा स्रोत बनेल. जलविद्युत (Hydropower) मात्र आघाडीवर राहील. गुंतवणूकदारांसाठी, हा बदल म्हणजे सौर ऊर्जा पायाभूत सुविधांमध्ये मोठ्या गुंतवणुकीचा काळ असू शकतो. याचा परिणाम पारंपरिक वीज कंपन्यांच्या महसूल मॉडेल्सवरही होऊ शकतो.

ऊर्जा सुरक्षा आणि जागतिक किमतींचा दबाव

सध्याच्या भू-राजकीय तणावामुळे, विशेषतः पर्शियाच्या आखातातून होणाऱ्या द्रवरूप नैसर्गिक वायूच्या (LNG) वाहतुकीमुळे, आशिया आणि युरोप दोन्हीकडे वीज निर्मितीचा खर्च वाढला आहे. युरोपियन देशांमध्ये वीज निर्मितीचा खर्च 2022-23 च्या ऊर्जा संकटासारखा वाढला आहे. काही ठिकाणी, या वाढलेल्या खर्चामुळे कोळशावर आधारित वीज निर्मितीकडे तात्पुरता कल वाढला आहे. जागतिक पुरवठा साखळीतील व्यत्ययांमुळे परवडणाऱ्या आणि विश्वासार्ह ऊर्जा पुरवठ्यातील आव्हाने स्पष्ट होत आहेत.

या किमतींच्या दबावाबरोबरच, अपारंपरिक ऊर्जा क्षमतेचा विस्तार ऊर्जा मिश्रणात विविधता आणण्यास आणि ऊर्जा सुरक्षा सुधारण्यास मदत करत आहे. विविध ऊर्जा प्रणाली या नवीन स्रोतांना एकत्रित करून वायू बाजारातील किमतींची अस्थिरता कशी व्यवस्थापित करतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी, 7% वाढणारी मागणी पूर्ण करण्यासाठी पारंपरिक औष्णिक ऊर्जा प्रकल्प आणि वेगाने वाढणारी अपारंपरिक ऊर्जा पायाभूत सुविधा यांचा समन्वय साधला जाईल का, यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल. वीज वितरण कंपन्यांची मागणी-पुरवठा संतुलन राखण्याची क्षमता आणि नवीन वीज प्रकल्प उभारणीचा वेग येत्या वर्षांमध्ये या क्षेत्राच्या आर्थिक कामगिरीसाठी महत्त्वाचे ठरेल.