मध्यपूर्वेतील तणावामुळे जागतिक स्तरावर लिक्विफाइड नॅचरल गॅसच्या (LNG) किमती **$30 प्रति MMBtu** पर्यंत वधारल्या आहेत. GAIL सारख्या भारतीय कंपन्यांनी आयात सुरू ठेवली असली, तरी वाढत्या महागाईचा फटका औद्योगिक क्षेत्राला बसत आहे.
मध्यपूर्वेतील भूराजकीय तणावामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. जगातील ऊर्जा पुरवठ्याची मुख्य वाहिनी मानल्या जाणाऱ्या 'स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुज' (Strait of Hormuz) मधील व्यत्ययामुळे जागतिक गॅस पुरवठ्याचा सुमारे 20% हिस्सा प्रभावित झाला आहे. यामुळे आशियाई स्पॉट LNG किमती $10 वरून थेट $30 प्रति MMBtu पर्यंत पोहोचल्या आहेत.
भारतीय कंपन्यांचे व्यवस्थापन (Operational Resilience)
भारतीय कंपन्यांसाठी हे एक मोठे आव्हान आहे. मात्र, GAIL (India) आणि Petronet LNG सारख्या कंपन्यांनी आपल्या लवचिक खरेदी धोरणांमुळे पुरवठा साखळी सुरक्षित ठेवली आहे. अहवालानुसार, लॉजिस्टिक संकट असूनही GAIL ने आपल्या आवश्यक गॅसपैकी 90% ते 95% साठा मिळवण्यात यश मिळवले आहे.
उद्योगांवर होणारा परिणाम
इंधनाच्या वाढत्या किमतींमुळे खते (Fertilizers), वीज निर्मिती आणि सिरॅमिक्स सारखी औद्योगिक क्षेत्रे अडचणीत आली आहेत. परिचालन खर्च (Operating Cost) मर्यादित ठेवण्यासाठी या उद्योगांनी आता कोळसा आणि फ्युएल ऑइलसारख्या स्वस्त पण अधिक प्रदूषण करणाऱ्या पर्यायांकडे मोर्चा वळवला आहे. हे भारताच्या 'क्लिन एनर्जी'च्या उद्दिष्टासाठी मोठे आव्हान ठरू शकते.
भविष्यातील चित्र आणि जोखीम
येत्या 4 ते 5 वर्षांत जागतिक स्तरावर 150 दशलक्ष ते 200 दशलक्ष टन नवीन LNG उत्पादन क्षमता बाजारात येण्याची शक्यता आहे. यामुळे किमती पुन्हा $7 ते $9 या पातळीवर येतील असा अंदाज तज्ज्ञांनी वर्तवला आहे. मात्र, गुंतवणूकदारांनी सावधान राहणे गरजेचे आहे; कारण मध्यपूर्वेतील संघर्ष किती काळ चालतो आणि पायाभूत सुविधांचे नुकसान किती झाले आहे, यावरच किमतींचे भविष्य अवलंबून असेल.