Hitachi Energy ने दिलेल्या माहितीनुसार, जागतिक स्तरावर ५०० GW क्षमतेचे रिन्युएबल एनर्जी प्रकल्प ग्रीडच्या अभावी ठप्प झाले आहेत. भारताच्या बाबतीत विचार करता, विकसित देशांच्या बरोबरीने ऊर्जा गरज पूर्ण करण्यासाठी भारताला आपल्या ऊर्जा पुरवठ्यात आठपट वाढ करण्याची गरज असल्याचे तज्ज्ञ सांगत आहेत.
जागतिक ऊर्जा बाजारपेठेत एक मोठे संकट निर्माण होत आहे, ज्याचा थेट परिणाम भारताच्या दीर्घकालीन पायाभूत सुविधांच्या नियोजनावर होणार आहे. Hitachi Energy चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आंद्रेयास शियरनबेक यांनी स्पष्ट केले आहे की, जगात सध्या सुमारे ५०० GW क्षमतेचे वीज निर्मिती प्रकल्प पूर्ण होऊनही वीज पुरवठा करू शकत नाहीत. याचे मुख्य कारण म्हणजे, हे प्रकल्प वीज निर्मितीसाठी सज्ज असूनही त्यांना शेवटच्या ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आवश्यक असलेली 'ग्रीड' (Grid) सुविधा उपलब्ध नाही.
भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा
भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी ही एक महत्त्वाची सूचना आहे. नवीन सौर आणि पवन ऊर्जा प्रकल्प वेगाने उभारले जात असले, तरी निर्माण झालेली वीज पोहोचवण्यासाठी ट्रान्समिशन आणि डिस्ट्रिब्युशन (T&D) नेटवर्कची ताकद किती आहे, यावर सर्व काही अवलंबून आहे. जर ग्रीडने निर्मितीची गती गाठली नाही, तर नवीन प्रकल्प निष्फळ ठरून गुंतवणूकदारांचे परतावे (Returns) लांबणीवर पडू शकतात.
भारताचे मोठे लक्ष्य
विकसित देशांच्या तुलनेत भारताचा ऊर्जा वापर सध्या खूपच कमी आहे. भारतात दरडोई वीज वापर सुमारे २ KWh आहे, तर OECD देशांमध्ये तो २० KWh इतका आहे. हे अंतर भरून काढण्यासाठी भारताला आपल्या एकूण ऊर्जा पुरवठ्यात ८ पटीने वाढ करावी लागणार आहे. यासाठी केवळ नवीन वीज प्रकल्प उभारून चालणार नाही, तर ते वीज निर्मिती केंद्रांपासून घरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठीच्या ग्रीडचे जाळे विस्तारणे आवश्यक आहे.
कोणाचे नशीब चमकणार?
या पायाभूत सुविधांच्या गॅपने पॉवर इक्विपमेंट क्षेत्रासाठी नवीन वाटा खुल्या केल्या आहेत. यामध्ये हाय-व्होल्टेज ट्रान्समिशन लाइन्स, स्मार्ट ग्रीड टेक्नॉलॉजी, ऑटोमेटेड स्विचगियर आणि ट्रान्सफॉर्मर्स बनवणाऱ्या कंपन्यांना मोठी मागणी राहणार आहे. Power Grid Corporation of India सारख्या सरकारी कंपन्या आणि या क्षेत्रातील इतर उत्पादक 'ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर्स' उभारण्याच्या कामात महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहेत.
मात्र, जमिनीचे अधिग्रहण, सरकारी DISCOMs ची आर्थिक स्थिती आणि तांबे व पोलाद यांसारख्या कच्च्या मालाची उपलब्धता यांसारखी आव्हाने गुंतवणूकदारांनी लक्षात घेणे गरजेचे आहे. भविष्यात ग्रीडचा विस्तार हा ऊर्जा निर्मितीइतकाच महत्त्वाचा ठरणार आहे.