जागतिक क्रूड ऑईल $100 च्या खाली, पण भारतात इंधन दर जैसे थे!

जागतिक बाजारात काय झाले?

पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणाव असूनही, बाजारातील सकारात्मक वातावरणामुळे ब्रेंट क्रूड फ्युचर्समध्ये सुमारे 6% ची घसरण झाली. यामुळे दर $98 प्रति बॅरलच्या आसपास स्थिरावले. आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाचे दर $100 च्या खाली येणे हे तेल आयात करणाऱ्या देशांसाठी दिलासादायक मानले जाते.

भारतात दिलासा का नाही?

या जागतिक घसरणीचा फायदा मात्र भारतीय ग्राहकांना लगेच मिळणार नाही. दिल्लीत पेट्रोल ₹94.77 प्रति लिटर आणि डिझेल ₹87.67 प्रति लिटर होते. मुंबईत पेट्रोल ₹103.49 आणि डिझेल ₹90.03 प्रति लिटर दराने विकले जात होते.

दरात स्थिरता कायम

मे 2022 पासून इंधन दरात कोणतीही मोठी वाढ किंवा घट झालेली नाही. यामागे केंद्र सरकारचे उत्पादन शुल्क (Excise Duty) आणि अनेक राज्य सरकारांनी लावलेला व्हॅट (VAT) कमी करणे ही प्रमुख कारणे आहेत. या वित्तीय समायोजनामुळे देशांतर्गत इंधन दरांना जागतिक बाजारातील मोठ्या चढ-उतारांपासून संरक्षण मिळाले आहे.

इंडियन ऑईल कॉर्पोरेशन, भारत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन आणि हिंदुस्तान पेट्रोलियम या तेल कंपन्या दररोज इंधन दरांचा आढावा घेतात. यामध्ये आयात केलेल्या क्रूड ऑईलचा खर्च आणि परकीय चलन दरांचा (Exchange Rate) समावेश असतो. रुपयाचे अवमूल्यन झाल्यास, तेलाची आयात महाग होते, ज्यामुळे जागतिक बाजारातील दरातील घसरणीचा फायदा कमी होऊ शकतो.

क्रूड ऑईल आणि चलन दरांव्यतिरिक्त, कर हे अंतिम किरकोळ किमतीचा एक महत्त्वाचा भाग आहेत. यामुळेच वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये इंधनाचे दर वेगवेगळे असतात. वाहतूक खर्च आणि स्थानिक मागणी-पुरवठा यांचाही किमतींवर परिणाम होतो.