Commonwealth Fusion Systems आणि Helion Energy हे दोन्ही दिग्गज २०२८ पर्यंत कमर्शियल पॉवर निर्मितीच्या दिशेने वेगाने पावले टाकत आहेत. अब्जावधी डॉलर्सचे फंडिंग मिळाले असले तरी, गुंतवणूकदारांना तांत्रिक विश्वासार्हता आणि ग्रीड इंटिग्रेशनमधील आव्हानांकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.
फ्यूजन एनर्जी क्षेत्र आता एका नवीन टप्प्यावर पोहोचले आहे, जिथे खाजगी कंपन्या प्रयोगांच्या पलीकडे जाऊन प्रत्यक्ष वीज निर्मितीच्या प्रकल्पांवर काम करत आहेत. Commonwealth Fusion Systems (CFS) आणि Helion Energy हे या क्षेत्रातील मोठे खेळाडू असून, ते आगामी TechCrunch Disrupt २०२६ कॉन्फरन्समध्ये कमर्शियल ग्रीड तैनातीबाबत चर्चा करणार आहेत.
Commonwealth Fusion Systems ची रणनीती
CFS सध्या त्यांच्या 'ARC' कमर्शियल प्लांटवर काम करत आहे. एप्रिलमध्ये कंपनीने अमेरिकेतील सर्वात मोठी होलसेल वीज बाजारपेठ असलेल्या 'PJM Interconnection' कडे अर्ज केला आहे. या कंपनीने आतापर्यंत $4 अब्ज चे फंडिंग गोळा केले असून, जुलैमध्ये मिळालेल्या $1 अब्ज च्या फंडमुळे त्यांच्या प्रकल्पाला मोठी गती मिळाली आहे.
Helion Energy चे मिशन
दुसरीकडे, Helion Energy 50-मेगावॅट क्षमतेच्या 'Orion' प्लांटवर लक्ष केंद्रित करत आहे. त्यांनी Microsoft सोबत २०२८ पर्यंत वीज पुरवठा करण्याचा करार केला आहे, ज्यामुळे कंपनीच्या महसुलाचा मार्ग स्पष्ट झाला आहे. त्यांच्या 'Polaris' प्रोटोटाइपने तब्बल 15 कोटी अंश सेल्सिअस तापमान गाठून एक मोठी तांत्रिक झेप घेतली आहे. सप्टेंबरमध्ये कंपनीने $500 दशलक्ष चा 'Series G' राऊंड पूर्ण केला आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहेत आव्हाने?
या क्षेत्रातील कंपन्यांकडे मोठी भांडवल (Capital Expenditure) येत असली तरी, प्रयोगशाळेतील यश प्रत्यक्ष ग्रीडपर्यंत पोहोचवणे हे मोठे आव्हान आहे. ऊर्जा रूपांतरण कार्यक्षमता (Energy conversion efficiency) आणि वीज निर्मितीतील सातत्य राखणे यासाठी अजूनही मोठ्या तांत्रिक प्रगतीची गरज आहे. गुंतवणूकदारांनी कंपन्यांचे नियामक परवाने, बांधकामाचा खर्च आणि तांत्रिक विलंब यावर बारीक लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.