राजस्थानमधील हायड्रोपोनिक फार्ममध्ये ग्रीडच्या अस्थिरतेमुळे उत्पादनात **62%** ची घट झाली आहे. यामुळे आता भारतीय शेतीत Battery Energy Storage Systems (BESS) चा वापर अत्यावश्यक बनला आहे.
भारतातील कृषी क्षेत्र सध्या ऊर्जा टंचाईच्या मोठ्या संकटातून जात आहे. राजस्थानमधील E-Foods या हायड्रोपोनिक फार्मच्या उदाहरणावरून हे स्पष्ट होते. येथील फार्मला ग्रीडच्या वारंवार होणाऱ्या बिघाडामुळे उत्पादनात तब्बल 62% तोटा सहन करावा लागला. कंपनीकडे 4.7 MW ची सोलर क्षमता असूनही, ग्रीड-टाईड नियमांमुळे वीज पुरवठा खंडित झाल्यावर सिस्टीम बंद पडत होती.
BESS ची गरज वाढली
ग्रामीण भागातील वीज पुरवठ्याचा प्रश्न गंभीर झाला आहे. अनेक शेतकरी डीझेल जनरेटरवर अवलंबून असतात, पण त्यामुळे खर्च वाढतो आणि उपकरणांचेही नुकसान होते. आता शेतकरी आणि उद्योजक Battery Energy Storage Systems (BESS) कडे वळत आहेत. याद्वारे दिवसा तयार झालेली सौर ऊर्जा साठवून ती गरज पडेल तेव्हा वापरता येते.
ग्रामीण भागात प्रयोगात्मक बदल
आता केवळ वैयक्तिक शेतीपुरते मर्यादित न राहता, मोठ्या स्तरावर बदल घडत आहेत. अमरावतीमध्ये Maharashtra Energy Development Agency, तसेच उत्तर प्रदेश आणि बिहारमध्ये Smart Power India आणि The Rockefeller Foundation यांच्या सहकार्याने 'मायक्रोग्रिड'चे प्रयोग सुरू आहेत. हे तंत्रज्ञान ग्रामीण उद्योगांना स्थिर वीज पुरवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे. येणाऱ्या काळात बॅटरी तंत्रज्ञानाचा खर्च आणि सरकारी धोरणे यावरच कृषी क्षेत्रातील या ऊर्जा क्रांतीचे यश अवलंबून असेल.