Municipal Corporation of Delhi ने नैऋत्य दिल्लीत **₹16 कोटी** खर्चाचा बायोगॅस प्लांट सुरू केला आहे. हा प्रकल्प दररोज **200 टन** शेण वापरून Indraprastha Gas Limited साठी Compressed Biogas तयार करेल.
कचऱ्यातून संपत्ती (Waste to Wealth)
दिल्ली महापालिकेने गोयला डेअरी रोडवर हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प उभारला आहे. याचा मुख्य उद्देश डेअरीतील कचऱ्यामुळे यमुना नदीत होणारे प्रदूषण रोखणे हा आहे. हा प्लांट दररोज 200 मेट्रिक टन शेणावर प्रक्रिया करतो. यातून दररोज 14,000 घनमीटर कच्चा बायोगॅस तयार होतो, ज्याचे शुद्धीकरण करून 5.6 टन Compressed Biogas (CBG) मिळवले जाते. हे इंधन थेट पाइपलाइनद्वारे Indraprastha Gas Limited (IGL) ला पुरवले जाणार आहे.
शेतकऱ्यांसाठी उत्पन्नाचे साधन
या प्रकल्पामुळे स्थानिक डेअरी मालकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. प्लांट ऑपरेटर शेतकऱ्यांकडून 67 पैसे प्रति किलो दराने शेणाची खरेदी करत आहेत. प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर उरलेला टाकाऊ भाग (Slurry) उत्तम दर्जाचे सेंद्रिय खत म्हणून शेतीसाठी वापरला जाणार आहे. यामुळे कचरा व्यवस्थापनाचा प्रश्न सुटण्यासोबतच शेतकऱ्यांना अतिरिक्त उत्पन्नही मिळत आहे.
सरकारचा व्यापक प्लॅन
केंद्र सरकारच्या 'Waste to Wealth' धोरणाचा हा एक भाग आहे. गेल्या 18 महिन्यांत दिल्लीत असे तीन प्लांट कार्यान्वित झाले आहेत. यापूर्वीच्या नांगली साकरावडी प्लांटने पहिल्या वर्षात 55,000 टन कचऱ्यावर प्रक्रिया करून शेतकऱ्यांना ₹3.5 कोटींचे वाटप केले होते. सरकार आता डेअरी क्लस्टर्समधील ड्रेनेज आणि कचरा व्यवस्थापनासाठी ₹50 कोटींचा निधी खर्च करणार असून, भविष्यात आणखी सहा युनिट्स उभारण्याची योजना आहे.