ऑस्ट्रेलियातील LNG निर्यात ठप्प, पुरवठ्यावर मोठे संकट
ऑस्ट्रेलियामध्ये आलेल्या 'नॅरेली' चक्रीवादळामुळे तेथील महत्त्वाच्या LNG (लिक्विफाइड नॅचरल गॅस) निर्यात सुविधांवर मोठा परिणाम झाला आहे. वुडसाईड एनर्जी (Woodside Energy) आणि शेवरॉन (Chevron) कंपन्यांनी वादळाच्या पार्श्वभूमीवर आपल्या उत्पादन युनिट्स बंद ठेवल्या आहेत. या वादळामुळे पश्चिम ऑस्ट्रेलियाच्या सुमारे 44% गॅस उत्पादन क्षमतेवर मार्च 2026 पर्यंत परिणाम होण्याची शक्यता आहे. वादळाचा वेग 250 किमी/तास पेक्षा जास्त असल्याने परिस्थिती अधिक गंभीर बनली आहे.
जागतिक तणावामुळे किमती भडकल्या
ऑस्ट्रेलियातील या संकटासोबतच जागतिक स्तरावरही भू-राजकीय तणाव वाढला आहे. इराणशी संबंधित ड्रोन हल्ल्यांमुळे कतार (Qatar) या प्रमुख LNG पुरवठादाराने आपले उत्पादन थांबवले आहे. कतार जगातील सुमारे 20% LNG चा पुरवठा करतो. तसेच, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) होणारी वाहतूक, जी जागतिक तेल आणि LNG साठी अत्यंत महत्त्वाची आहे, ती धोक्यात आल्याने पुरवठ्याच्या चिंता अधिक वाढल्या आहेत.
आशियाई बाजारात LNG च्या किमती 140% नी वाढल्या
या सर्व कारणांमुळे, आशियाई बाजारात LNG च्या स्पॉट किमती फेब्रुवारी 2026 च्या अखेरीस 140% पेक्षा जास्त वाढल्या आहेत. हा एक मोठा चढ आहे, जो केवळ युक्रेन युद्धानंतर पाहायला मिळाला होता. धक्कादायक बाब म्हणजे, अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियासारख्या मोठ्या उत्पादकांकडे या अचानक वाढलेल्या मागणीला पूर्ण करण्यासाठी फारशी अतिरिक्त क्षमता नाही. यामुळे जागतिक LNG बाजारातील संरचनात्मक कमकुवतपणा आणि मर्यादित पुरवठा क्षमता समोर आली आहे.
आशियातील मागणी आणि ऊर्जा सुरक्षेचा प्रश्न
ऑस्ट्रेलियाची LNG निर्यात 2025 मध्ये थोडी कमी झाली होती. जपानसाठी ऑस्ट्रेलिया अजूनही महत्त्वाचा पुरवठादार असला तरी, चीनने कतारकडून अधिक आयात करण्यास सुरुवात केली आहे. विकसनशील देशांमध्ये LNG च्या किमतीतील वाढ ही चिंतेची बाब आहे, कारण त्यांना $10 प्रति mmBtu पेक्षा जास्त किमती परवडणे कठीण होते.
हवामान आणि भू-राजकीय धोक्यांचा वाढता प्रभाव
मागील काही वर्षांतील चक्रीवादळांनी ऑस्ट्रेलियन LNG ऑपरेशन्सची हवामानावर असलेली असुरक्षितता स्पष्ट केली आहे. आता भू-राजकीय तणावामुळे अनेक देश ऊर्जा सुरक्षेला अधिक महत्त्व देत आहेत, ज्यामुळे पुरवठा साखळी अधिक गुंतागुंतीची होत आहे.
विश्लेषक आणि कंपन्यांचे काय म्हणणे आहे?
विश्लेषकांच्या मते, वुडसाईड एनर्जीच्या स्टॉकमध्ये सध्या 'होल्ड' करण्याची शिफारस आहे, तर शेवरॉनचे शेअर्स मात्र ५२ आठवड्यांच्या उच्चांकावर पोहोचले आहेत. पुरवठ्यातील अडथळे आणि भू-राजकीय परिस्थितीमुळे किमतींमध्ये पुढील काही काळ अस्थिरता कायम राहण्याची शक्यता आहे.