कॅनडाने अल्बर्टा ते पॅसिफिक किनारपट्टीपर्यंत नवीन ऑईल पाईपलाईन टाकण्याची योजना आखली आहे. या पाईपलाईनमुळे आशियाई बाजारपेठेत क्रूड ऑईलची निर्यात वाढेल. अमेरिकेवरील अवलंबित्व कमी करून कॅनडाला आपल्या तेलाला चांगला भाव मिळण्याची अपेक्षा आहे. या प्रकल्पात फेडरल सरकार, अल्बर्टा आणि पेम्बिना पाईपलाईनसारख्या खाजगी कंपन्या भागीदार असतील.
काय आहे नवीन योजना?
पंतप्रधान मार्क कार्नी यांनी अल्बर्टाच्या प्रीमियर डॅनियल स्मिथ यांच्यासह कॅनडाच्या पॅसिफिक किनारपट्टीपर्यंत जाणार्या नवीन ऑईल पाईपलाईनचा प्रस्ताव जाहीर केला आहे. ही पाईपलाईन अल्बर्टामधील ब्रुडरहेमपासून ब्रिटिश कोलंबियाच्या दक्षिण किनारपट्टीपर्यंत जाईल आणि सध्याच्या ट्रान्स माउंटेन कॉरिडॉरचा वापर करेल. या नव्या पायाभूत सुविधेमुळे दररोज 10 लाख बॅरल पेक्षा जास्त ऑईल आशियाई बाजारपेठेत पाठवता येईल. सध्या कॅनडा आपल्या बहुतेक तेलाची निर्यात अमेरिकेकडे करतो, त्यामुळे अमेरिकेवरील हे अवलंबित्व कमी करणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
धोरणात्मक आणि आर्थिक फायदे
सध्या कॅनडाला अमेरिकेकडे तेल निर्यात करताना 'प्राइस डिस्काउंट' (Price Discount) मिळतो, कारण अमेरिकाच मुख्य खरेदीदार आहे. पण आशिया, जी जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी ऊर्जा बाजारपेठ आहे, तिथे थेट प्रवेश मिळाल्यास कॅनडाला आपल्या क्रूड ऑईलसाठी चांगली किंमत मिळण्याची आशा आहे. पंतप्रधान कार्नी यांनी पुढील 10 वर्षांत अमेरिकेबाहेरील निर्यात दुप्पट करण्याचे ध्येय ठेवले आहे. गुंतवणूकदारांसाठी, यामुळे कॅनेडियन ऊर्जा कंपन्यांसाठी उत्पन्नाचे नवीन स्रोत निर्माण होऊ शकतात.
भागीदारी आणि अंमलबजावणी
या नवीन 'वेस्ट कोस्ट ऑईल पाईपलाईन' प्रकल्पात फेडरल सरकारच्या मालकीची 'ट्रान्स माउंटेन कॉर्पोरेशन' आणि कॅल्गारी-स्थित 'पेम्बिना पाईपलाईन' (Pembina Pipeline) यांच्यात सहकार्य असेल. सरकार याला एक 'नेशन-बिल्डिंग' (Nation-building) उपक्रम म्हणून पाहत आहे, जो आर्थिक संपत्ती निर्माण करेल. मात्र, या प्रकल्पाची आर्थिक रचना आणि खाजगी क्षेत्राचा किती वाटा असेल, यावर अजून बोलणी सुरू आहेत.
पर्यावरणीय आणि प्रादेशिक धोके
इतक्या मोठ्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांना नेहमीच पर्यावरणीय विरोध आणि नियामक अडथळे येतात. जरी प्रस्तावित मार्ग उत्तर ब्रिटिश कोलंबियाच्या किनारपट्टीला टाळत असला (जिथे तेल टँकरवर बंदी आहे), तरीही दक्षिणेकडील भागात बांधकाम करताना पर्यावरणीय उपाययोजना करणे आवश्यक आहे. भूतकाळात, कॅनडामध्ये पर्यावरण गट आणि फर्स्ट नेशन्सकडून (First Nations) पाईपलाईन प्रकल्पांना विरोधाचा सामना करावा लागला आहे. ब्रिटिश कोलंबियाला पर्यावरणीय चिंतांसाठी नुकसानभरपाई देण्याचे आश्वासन सरकारने दिले असले तरी, मंजुरी आणि बांधकामाची अंतिम मुदत अजूनही निश्चित नाही.
गुंतवणूकदारांनी काय लक्ष ठेवावे?
गुंतवणूकदारांनी पाईपलाईनच्या विशिष्ट निधी मॉडेलवर लक्ष ठेवावे. पेम्बिना पाईपलाईनसारख्या खाजगी भागीदारांकडून किती भांडवली खर्च अपेक्षित आहे, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. तसेच, प्रकल्पाची अंतिम मुदत, नियामक मंजुरी आणि कायदेशीर किंवा पर्यावरणीय आव्हानांना सरकार कसे सामोरे जाते, हे महत्त्वाचे ठरेल. कॅनडाच्या राजकीय परिस्थितीत होणारे बदल, विशेषतः अल्बर्टाचे ऊर्जेबाबतचे धोरण, या प्रकल्पाच्या दीर्घकालीन व्यवहार्यतेवर आणि ऊर्जा क्षेत्राच्या स्थिरतेवर परिणाम करू शकतात.