वाढत्या रिन्यूएबल एनर्जीमुळे ग्रिडमध्ये निर्माण होणाऱ्या चढ-उतारांना हाताळण्यासाठी Central Electricity Authority (CEA) ने थर्मल पॉवर प्लांटचे गट (Grouping) करण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे. यामुळे कोळशावर आधारित प्रकल्पांवरील ताण कमी होण्यास मदत होणार असून गुंतवणूकदारांसाठी हा एक महत्त्वाचा बदल ठरणार आहे.
भारतातील रिन्यूएबल एनर्जीचा वाटा वेगाने वाढत असताना, नॅशनल ग्रिडला स्थैर्य देणे हे एक आव्हान बनले आहे. या पार्श्वभूमीवर Central Electricity Authority (CEA) ने एका महत्त्वाच्या धोरणात्मक बदलाची शिफारस केली आहे. आता थर्मल पॉवर प्लांटना त्यांच्या वीज निर्मिती क्षमतेनुसार एकत्रितपणे काम करावे लागणार आहे, जेणेकरून ग्रिडवर येणारा ताण विभागला जाईल.
'डक कर्व' आणि मशिनरीवर होणारा परिणाम
सध्याच्या काळात 'डक कर्व' (Duck Curve) इफेक्टमुळे दिवसा सौर ऊर्जेची उपलब्धता जास्त असते, तर संध्याकाळी ती कमी होते. यामुळे थर्मल प्लांटना वारंवार वीज निर्मिती कमी किंवा जास्त (Ramping) करावी लागते. या प्रक्रियेमुळे बॉयलर्स, टर्बाइन्स आणि इतर महत्त्वाच्या यंत्रसामग्रीवर मोठा ताण येतो, ज्यामुळे त्यांचा कार्यकाळ (Operational Life) कमी होतो. CEA चा प्रस्ताव हा ताण एकाच प्लांटवर न देता तो विभागून देण्याचा आहे.
आर्थिक परिणाम आणि नियमावली
या वारंवार होणाऱ्या बदलांमुळे कंपन्यांच्या ऑपरेशन आणि मेंटेनन्स (O&M) खर्चात मोठी वाढ झाली आहे. तसेच, 'डिव्हिएशन सेटलमेंट मेकॅनिझम' (DSM) अंतर्गत पेनल्टीचा धोकाही कंपन्यांसमोर असतो. CEA चा नवीन प्रस्ताव हा नियम स्पष्ट करून कंपन्यांवरील अनावश्यक आर्थिक दंड कमी करण्यास मदत करेल, ज्याचा थेट फायदा त्यांच्या प्रॉफिट मार्जिनवर (Profit Margins) होऊ शकतो.
भविष्यातील धोरण
CEA केवळ थर्मल प्लांटवर अवलंबून न राहता, आता 'पंप-स्टोरेज हायड्रो', गॅस-आधारित प्लांट आणि 'बॅटरी एनर्जी स्टोरेज सिस्टिम' (BESS) चा वापर वाढवण्यावर भर देत आहे. या तंत्रज्ञानामुळे ग्रिडला अधिक लवचिकता मिळेल आणि कोळशावर आधारित प्रकल्पांवरील दबाव कमी होईल. पॉवर सेक्टरमधील गुंतवणूकदारांनी या धोरणात्मक बदलांच्या अंमलबजावणीकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.