Shapoorji Pallonji Group: कर्ज फेडण्यासाठी धावपळ! बाँड्सना मागितली मुदतवाढ

जागतिक बाजारातील अनिश्चितता आणि वाढत्या व्याजदरांमुळे Shapoorji Pallonji Group (SP Group) सध्या गंभीर आर्थिक दबावाखाली आहे. या समूहाने आपले ₹14,300 कोटी ($1.5 Billion) किमतीचे, मुदत संपणारे बाँड्स फेडण्यासाठी दोन महिन्यांची मुदतवाढ मागितली आहे.

SP Group ची कंपनी Goswami Infratech ने बाँडधारकांना विनंती केली आहे की, 30 एप्रिल 2026 रोजी मुदत संपणाऱ्या या नोट्सची मुदत वाढवावी. यासाठी SP Group एक नवीन डॉलर बाँड जारी करून जुने कर्ज फेडण्याचा विचार करत आहे. विशेष म्हणजे, SP Group नेहमीच जास्त व्याजदरावर कर्ज घेण्यास ओळखली जाते. मे 2025 मध्येच त्यांनी 19.75% यील्ड (yield) दराने $3.4 अब्ज डॉलर्सचे कर्ज घेतले होते. क्रेडिट रेटिंग एजन्सी ICRA ने Shapoorji Pallonji And Company Private Limited (SPCPL) ला BBB-/A3 रेटिंग देत नकारात्मक आउटलूक (negative outlook) दिला आहे.

SP Group ची आर्थिक योजना ही पूर्णपणे Tata Sons मधील त्यांच्या 18.37% हिस्सेदारीवर अवलंबून आहे. मात्र, ही हिस्सेदारी खाजगी मालकीची असल्यामुळे आणि Tata Sons मध्ये शेअर्स हस्तांतरणाचे कठोर नियम असल्याने ती लगेच विकून रोख रक्कम मिळवणे कठीण आहे. या हिस्सेदारीचे मूल्य Tata Group च्या कंपन्यांच्या कामगिरीवर, विशेषतः Tata Consultancy Services (TCS) च्या शेअरच्या किमतीवर अवलंबून असते. गेल्या वर्षभरात TCS च्या शेअर्समध्ये 22.91% घट झाल्यामुळे SPG च्या तारण ठेवलेल्या Tata Sons च्या शेअर्सचे मूल्य कमी झाले आहे, ज्यामुळे नवीन कर्ज मिळवण्यावर मोठा दबाव आला आहे. भूतकाळात Mistry कुटुंबाचा (SP Group) आणि Tata Sons चा हिस्सेदारीच्या मूल्यांकनावरून मोठा वाद झाला होता.

SP Group यापूर्वीही अशाच आर्थिक संकटातून गेले आहे. त्यांनी Sterling & Wilson Solar, Eureka Forbes आणि पोर्ट सुविधांमधील हिस्सेदारी विकून कर्ज कमी केले होते. 2023 च्या मध्यावर Goswami Infratech ने 18.75% यील्ड दराने ₹14,300 कोटींचे बाँड्स जारी करून जुने कर्ज फेडले होते. विश्लेषकांच्या मते, सध्याचे प्रयत्न हे Goswami Infratech च्या भांडवली पुनर्रचनेचाच भाग आहेत. मात्र, SPCPL चे उत्पन्न FY25 मध्ये 9% ने कमी होऊन सुमारे ₹6,633 कोटी झाले आहे. कमी प्रकल्प अंमलबजावणी आणि खेळत्या भांडवलाच्या (working capital) कमतरतेमुळे हे घडले आहे.

जागतिक बाजारातील अस्थिरता आणि भू-राजकीय तणावामुळे SP Group ला नवीन कर्ज मिळवण्यात अडचणी येत आहेत. भारतीय पायाभूत सुविधा क्षेत्रात वाढ होत असली तरी, कंपनी कर्जावरील व्याजदर अजूनही महागाईमुळे जास्त आहेत. SP Group ची सर्वात मोठी कमजोरी म्हणजे Tata Sons ची illiquid (सहज विकता न येणारी) पण मौल्यवान हिस्सेदारी तारण म्हणून वापरणे. या गटावरील एकूण कर्ज ₹55,000 ते ₹60,000 कोटी आहे.

SPCPL चे उत्पन्न कमी असून नफाही मध्यम आहे. खेळत्या भांडवलाची कमतरता आणि ग्राहकांकडून उशिरा मिळणारी देयके यामुळे रोखता (liquidity) कमी आहे. समूहाने वारंवार 19.75% सारखे जास्त यील्ड असलेले कर्ज घेतल्याने त्यांची आर्थिक स्थिती बिकट असल्याचे दिसून येते. CareEdge Ratings ने कंपनीला नकारात्मक आउटलूक दिला आहे.

161 वर्षांचा इतिहास असलेल्या या मोठ्या बांधकाम कंपनीसाठी ही परिस्थिती एक मोठे आव्हान आहे. SP Group नवीन डॉलर बाँड जारी करून किंवा बाजारातील इतर उपायांनी रोख प्रवाह (cash flow) सुधारण्याचा प्रयत्न करत आहे. परंतु, यश हे Tata Sons च्या हिस्सेदारीचे मूल्य स्थिर ठेवण्यावर आणि उच्च-यील्ड कर्ज बाजारात उपलब्ध असण्यावर अवलंबून असेल. सध्या मिळालेली बाँड मुदतवाढ ही तात्पुरती मदत आहे, पण या कर्जाचे व्यवस्थापन करणे हे SP Group च्या भविष्यासाठी सर्वात महत्त्वाचे ठरेल.