काय घडले?
सकाळी शेअर बाजारात रुपयाने चांगली कामगिरी करत अमेरिकन डॉलरसमोर 20 पैशांची झळाळी मिळवली. सध्या तो 95.41 वर व्यवहार करत आहे. डॉलर इंडेक्समध्येही घट होऊन तो 99.98 वर आला आहे. जागतिक बाजारात ब्रेंट क्रूड ऑईलच्या किमती $93.32 प्रति बॅरलपर्यंत खाली आल्याने रुपयाला आधार मिळाला आहे.
रुपया का मजबूत झाला?
यामागील मुख्य कारण म्हणजे मध्य पूर्वेतील भू-राजकीय तणाव कमी होणे. यामुळे जागतिक बाजारात असलेली अनिश्चितता निवळली आहे. जेव्हा तेलाच्या किमती कमी होतात, तेव्हा भारतीय रुपयाला फायदा होतो, कारण भारत मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाची आयात करतो. तेल आयातीसाठी कमी डॉलर्स लागल्याने परकीय चलन बाजारात डॉलरची मागणी कमी होते आणि रुपयाचे मूल्य वाढण्यास मदत होते.
शेअर बाजार आणि गुंतवणूकदारांची भूमिका
एकीकडे रुपया मजबूत होत असताना, शेअर बाजारात मात्र संमिश्र चित्र दिसत आहे. सेन्सेक्समध्ये 350.57 अंकांची तर निफ्टीमध्ये 114.50 अंकांची वाढ झाली. या तेजीदरम्यान, परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FIIs) मात्र जोरदार विक्री केली. सोमवारी FIIs ने तब्बल ₹5,555.67 कोटींचे शेअर्स विकले. रुपया मजबूत असूनही परदेशी गुंतवणूकदारांकडून होणारी ही विक्री बाजारावर लक्ष ठेवणारे अनेकजण बारकाईने पाहत आहेत, कारण हे देशाच्या मॅक्रोइकॉनॉमिक परिस्थितीबद्दलचे तसेच कंपन्यांच्या व्हॅल्युएशनबद्दलचे वेगवेगळे दृष्टिकोन दर्शवू शकते.
आर्थिक आकडेवारी
आर्थिक आघाडीवर, रिझर्व्ह बँकेने (RBI) देशाच्या बाह्य संतुलनाबद्दल (External Balance) आकडेवारी जाहीर केली आहे. २०२५-२६ या आर्थिक वर्षातील जानेवारी-मार्च तिमाहीत भारताने $7.1 अब्ज चालू खाते अधिशेष (Current Account Surplus) नोंदवला. मात्र, संपूर्ण २०२५-२६ या आर्थिक वर्षासाठी, देशाने $25.2 अब्ज चालू खात्यावरील तूट (Current Account Deficit) नोंदवली आहे. हे दर्शवते की आयातीचा खर्च आणि निर्यातीतून मिळणारे उत्पन्न यांच्यातील तफावत भरून काढण्यासाठी अजूनही परकीय भांडवलाची गरज आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?
गुंतवणूकदारांनी काही महत्त्वाच्या गोष्टींवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. पहिले म्हणजे, जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार; तेलाच्या किमतीत अचानक वाढ झाल्यास रुपयावर पुन्हा दबाव येऊ शकतो. दुसरे म्हणजे, FIIs ची विक्री तात्पुरती आहे की दीर्घकालीन ट्रेंड आहे, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. सातत्याने होणारी परदेशी गुंतवणूकदारांची विक्री शेअर बाजारासाठी अडथळा ठरू शकते. तसेच, भू-राजकीय स्थिरतेबद्दलच्या बातम्या रुपया आणि शेअर बाजार या दोन्हीवर परिणाम करतील.
