भारतातील नोकरभरतीचा अंदाज विक्रमी पातळीवर, पण कंपन्यांना कुशल कर्मचारी मिळवताना मोठी कसरत!

देशातील कंपन्यांमध्ये व्यवसाय वाढीचा आत्मविश्वास आणि मजबूत देशांतर्गत मागणीमुळे एप्रिल-जून २०२६ या तिमाहीसाठी नोकरभरतीचा अंदाज आतापर्यंतच्या सर्वोच्च पातळीवर पोहोचला आहे. मॅनकॉवरग्रुप इंडियाच्या (ManpowerGroup India) अहवालानुसार, नेट एम्प्लॉयमेंट आउटलूक (NEO) 68% वर पोहोचला आहे. हा आकडा देशभरात वाढीच्या जोरदार योजना दर्शवतो. जीएसटी सुधारणा, २०२६ साठी सकारात्मक आर्थिक वाढीचे अंदाज आणि निर्यातीला चालना देणाऱ्या व्यापार संधींमुळे हा आशावाद वाढला आहे.

जानेवारी १ ते फेब्रुवारी ३, २०२६ दरम्यान 3,000 हून अधिक कंपन्यांच्या सर्वेक्षणात ही 'दुहेरी वास्तविकता' समोर आली. एका बाजूला नोकरभरतीची तीव्र इच्छा दिसून येत असली, तरी दुसरीकडे कुशल कामगार शोधण्याची वाढती अडचण नोकरभरती अधिक कठीण बनवत आहे. 82% कंपन्यांना त्यांच्याकडील रिक्त जागांसाठी आवश्यक असलेले विशिष्ट कौशल्य असलेले उमेदवार शोधण्यात अडचण येत आहे.

नोकरीच्या संधींमध्ये 'फायनान्स आणि इन्शुरन्स' (Finance & Insurance) क्षेत्र 71% च्या मजबूत आउटलूकसह आघाडीवर आहे, ज्यामुळे भारत या क्षेत्रात जागतिक स्तरावरही अव्वल ठरला आहे. एकूण नोकरभरतीच्या संख्येत 'ऑटोमोटिव्ह' (Automotive) क्षेत्रात सर्वाधिक वाढ अपेक्षित आहे, त्यानंतर आयटी (IT) आणि आयटी सेवा (IT Services) क्षेत्राचा क्रमांक लागतो. मात्र, हॉस्पिटॅलिटी (Hospitality) क्षेत्र अधिक सावध दिसून येत आहे, जिथे नोकरभरतीचा अंदाज खूपच कमी आहे. देशातील चारही प्रमुख प्रदेशांमध्ये कर्मचाऱ्यांची संख्या वाढण्याची अपेक्षा आहे. उत्तरेकडील प्रदेश (North region) 70% NEO सह सर्वात स्पर्धात्मक प्रदेश आहे.

नोकरभरतीच्या आकड्यांपलीकडे, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चा वापर किती व्यापक झाला आहे हे देखील सर्वेक्षणात अधोरेखित झाले आहे. सुमारे 87% कंपन्या आता नोकरभरती, ऑनबोर्डिंग किंवा कर्मचाऱ्यांच्या प्रशिक्षणासाठी AI चा वापर करत आहेत. यापैकी 'शिकणे आणि विकास' (Learning and Development) या क्षेत्रात AI मुळे सर्वाधिक चांगले परिणाम मिळत असल्याचे दिसून आले आहे.

जरी AI चा वापर मोठ्या प्रमाणावर होत असला, तरी अपेक्षा मर्यादित आहेत. केवळ 11% कंपन्यांना वाटते की AI त्यांच्या नोकरभरती आणि प्रशिक्षणाच्या गरजा पूर्ण करू शकते. मॅनकॉवरग्रुप इंडिया आणि मध्य पूर्वचे व्यवस्थापकीय संचालक संदीप गुलाटी यांनी सांगितले की, भविष्यात नोकरभरतीचे निर्णय हे AI चा अवलंब (AI adoption) आणि डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशनवर (Digital Transformation) अधिक अवलंबून असतील. ते म्हणाले की, भारत अशा टप्प्यात प्रवेश करत आहे जिथे स्मार्ट वर्कफोर्स स्ट्रॅटेजी - ज्यात लक्षित नोकरभरती, सतत प्रशिक्षण आणि AI-आधारित टॅलेंट मॅनेजमेंटचा समावेश आहे - ही स्पर्धेत टिकून राहण्यासाठी महत्त्वाची ठरेल.