भारताचे सेवा क्षेत्र २०२५ च्या सुरुवातीला चांगली गती दाखवत आहे. जानेवारी महिन्यात ऍक्टिव्हिटी (Activity) दोन महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचल्याचे दिसून आले. HSBC इंडिया PMI बिझनेस ऍक्टिव्हिटी इंडेक्स 58.5 वर पोहोचला, जो डिसेंबरमधील 58.0 पेक्षा जास्त आहे. हा आकडा वाढलेले उत्पादन आणि नवीन व्यवसायातील वाढ दर्शवतो. वाढती मागणी, नवीन ऑर्डर्सचा ओघ आणि तंत्रज्ञानातील गुंतवणूक यामुळे या विस्ताराला चालना मिळाली. देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारांतून व्यवसायात वाढ झाल्याचे प्रतिसादकांनी सांगितले, विशेषतः दक्षिण आणि आग्नेय आशियातून नवीन व्यवसाय मिळाला. कार्यक्षमतेत सुधारणा आणि ग्राहक मिळवण्यामुळे बिझनेस कॉन्फिडन्स (Business Confidence) तीन महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचला.
मात्र, जानेवारीच्या PMI डेटाचे विश्लेषण करणे थोडे गुंतागुंतीचे आहे. उपलब्ध सर्वेक्षणाच्या डेटानुसार 58.5 पर्यंत वाढ दर्शवली जात असली तरी, काही समकालीन अहवालांमध्ये मागील महिन्याच्या तुलनेत 58.5 पर्यंत घट झाल्याचे किंवा जानेवारीसाठी एकूण इंडेक्समध्ये वेगळा आकडा दर्शवला जात आहे. यामुळे अहवालांमध्ये तफावत असून, क्षेत्राच्या नेमक्या वाढीचा दर मोजण्यात जटिलता निर्माण झाली आहे.
या अहवालातील विसंगती असूनही, वाढीचे मूळ घटक सातत्यपूर्ण दिसत आहेत. सेवा पुरवठादारांनी वाढत्या व्यावसायिक प्रमाणानुसार त्यांची कार्यान्वयन क्षमता वाढवली आणि कर्मचाऱ्यांची भरती केली. भविष्यातील ऍक्टिव्हिटीबद्दलचे सकारात्मक संकेत वाढले, तरी ग्राहक सेवांमध्ये किमतींवरील दबाव मध्यम राहिला, तर वित्त आणि विमा क्षेत्रात विक्री किमतीत अधिक वाढ दिसून आली.
जागतिक स्तरावर, २०२४ च्या अखेरीस आर्थिक विस्तार वाढला, परंतु प्रादेशिक स्तरावर भिन्नता दिसून आली. विकसित बाजारपेठांमध्ये सुधारणा झाली, तर उदयोन्मुख बाजारपेठांमध्ये (Emerging Markets) घट झाली, ज्यात भारत ब्रिक (BRIC) अर्थव्यवस्थांमध्ये आघाडीवर असल्याचे नमूद केले आहे. याउलट, यूएस (US) सेवा क्षेत्राचा PMI जानेवारी २०२६ मध्ये कमी विस्तार दर्शवतो.
भारताच्या मॅन्युफॅक्चरिंग (Manufacturing) क्षेत्रानेही ताकद दाखवली, ज्याचा परचेसिंग मॅनेजर्स इंडेक्स (PMI) जानेवारी २०२५ मध्ये सहा महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचला. मजबूत देशांतर्गत आणि निर्यात मागणी तसेच नोकऱ्यांमधील लक्षणीय वाढ यामुळे याला चालना मिळाली. फेब्रुवारी २०२५ मध्ये मॅन्युफॅक्चरिंग PMI मध्ये थोडी घट झाली असली तरी, एकूण औद्योगिक ऍक्टिव्हिटी सकारात्मक योगदान देत राहिली.
आर्थिक वर्ष २०२५-२०२६ साठी भारताच्या एकूण आर्थिक वाटचालीचा अंदाज मजबूत आहे, जीडीपी (GDP) वाढीचा अंदाज 7.5% ते 7.8% दरम्यान आहे. हा अंदाज मजबूत देशांतर्गत मागणी आणि धोरणात्मक सुधारणांमुळे आहे. महागाई (Inflation), जो एक महत्त्वाचा मॅक्रोइकॉनॉमिक इंडिकेटर (Macroeconomic Indicator) आहे, त्यात लक्षणीय घट झाली. जानेवारी २०२५ मध्ये सीपीआय (CPI) 4.31% पर्यंत आणि फेब्रुवारीमध्ये 3.61% पर्यंत खाली आला, ज्यामुळे सातत्यपूर्ण आर्थिक ऍक्टिव्हिटीसाठी अनुकूल वातावरण निर्माण झाले आहे आणि संभाव्यतः पुढील पतधोरण सुलभतेस वाव मिळेल.
विश्लेषकांचे भारताच्या सेवा क्षेत्रावर आणि एकूणच अर्थव्यवस्थेवर आशावादी मत कायम आहे. सेवा क्षेत्राचा सातत्यपूर्ण विस्तार, जो भारताच्या ग्रॉस व्हॅल्यू अॅडेड (GVA) मध्ये सुमारे 55% योगदान देतो, तो एक स्थिर करणारा घटक म्हणून पाहिला जात आहे. तांत्रिक दत्तक, डिजिटल एकात्मता आणि वाढत्या निर्यात-केंद्रित सेवा मॉडेल्समुळे पुढील वाढीचे अंदाज आहेत.
HSBC चे चीफ इंडिया इकॉनॉमिस्ट प्रांजुल भंडारी यांनी नवीन ऑर्डर्स आणि आंतरराष्ट्रीय मागणीमुळे होत असलेल्या मजबूत उत्पादन वाढीवर भर दिला. कार्यक्षमतेतील सुधारणा आणि नवीन ग्राहक मिळवण्यामुळे सेवा पुरवठादारांमधील भविष्याभिमुख भावना (Forward-looking sentiment) सातत्यपूर्ण सकारात्मक गती दर्शवते. २०२५-२६ च्या आर्थिक सर्वेक्षणात जागतिक अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर सेवा क्षेत्राची वाढ आणि नवोपक्रमातील मुख्य इंजिन म्हणून भूमिका अधोरेखित केली आहे. जानेवारी PMI आकड्यांमधील डेटाची संदिग्धता बारकाईने पाहण्याची गरज असली तरी, मूलभूत आर्थिक घटक आणि विश्लेषकांचे सकारात्मक मत भारताच्या सेवा क्षेत्राच्या सातत्यपूर्ण विस्ताराकडे निर्देश करतात.