IT सेक्टरमध्ये AI मुळे हाहाकार
बुधवारी भारतीय शेअर बाजाराची सुरुवात सावधगिरीने झाली. जागतिक बाजारातील संमिश्र संकेतांमुळे (Mixed Global Signals) देशी बाजारातही काहीसा संभ्रम होता. तिसऱ्या तिमाहीचे (Q3) निकाल अपेक्षेपेक्षा चांगले येत असले तरी, IT सेक्टरमधील मोठी घसरण बाजारावर भारी पडत आहे. Nifty IT इंडेक्समध्ये ४ फेब्रुवारीला तब्बल ६% पेक्षा जास्त घसरण झाली. त्यानंतरही घसरण सुरूच राहिली आणि फेब्रुवारीच्या मध्यापर्यंत हा इंडेक्स जवळपास १० महिन्यांच्या नीचांकी पातळीवर पोहोचला. या अचानक आलेल्या पडझडीमुळे भारतातील प्रमुख IT कंपन्यांचे मार्केट कॅपिटलायझेशन (Market Capitalization) अंदाजे ५० अब्ज डॉलर्सने कमी झाले आहे. TCS, Infosys आणि Wipro सारख्या मोठ्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी पडझड दिसून आली, ज्यामुळे बाजारातील सकारात्मक वातावरण काहीसे बिघडले.
चांगले निकाल असूनही IT सेक्टरवर संकट
IT सेक्टरमधील हा संघर्ष आणि इतर क्षेत्रांतील मजबुती यात मोठा फरक दिसून येत आहे. BSE-500 इंडेक्सने २०२६ च्या तिसऱ्या तिमाहीत (3QFY26) मागील वर्षाच्या तुलनेत १६% चा मजबूत प्रॉफिट आफ्टर टॅक्स (PAT) वाढ नोंदवला आहे. याउलट, Nifty 50 ची PAT वाढ ८% राहिली. ग्राहक वस्तू (Consumer Discretionary) आणि वित्तीय सेवा (Financial Services) क्षेत्रांतील ही चांगली कामगिरी पाहून Emkay Global Research सारख्या ब्रोकरेज कंपन्यांनी Nifty साठी डिसेंबर २०२६ पर्यंत २९,००० चा टार्गेट प्राईस (Target Price) दिला आहे. नुकत्याच झालेल्या भारत-अमेरिका व्यापार करारामुळे (India-US Trade Deal) भारतीय वस्तूंवरील आयात शुल्क (Tariffs) कमी झाले आहेत, ज्यामुळे वस्त्रोद्योग, ऑटो कंपोनंट्स आणि रसायन उद्योगांना फायदा होण्याची अपेक्षा आहे. या सकारात्मक घटकांमुळे बाजाराला आधार मिळत आहे, परंतु IT सेक्टरमधील AI मुळे येणारे बदल (AI-driven Crisis) ही एक मोठी डोकेदुखी ठरत आहे.
मूल्यांकन आणि सेक्टरमधील तफावत
सध्या बाजारातील चित्र खूपच विभागलेले (Sectoral Divergence) आहे. जिथे BSE-500 ने मजबूत PAT वाढ दाखवली, तिथे Nifty IT इंडेक्स फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत केवळ ८ ट्रेडिंग सत्रांमध्ये जवळपास १९% कोसळला. AI मुळे होणारे ऑटोमेशन (Automation) हे IT कंपन्यांच्या पारंपरिक व्यवसाय मॉडेलसाठी एक मोठे आव्हान ठरत आहे, ज्यामुळे कंपन्यांच्या कमाईवर (Revenue Models) परिणाम होण्याची भीती आहे. परदेशी गुंतवणूकदारांनी (Foreign Investors) २०२५ मध्ये भारतीय IT शेअर्समध्ये सुमारे ८.५ अब्ज डॉलर्सची विक्री केली आहे, ज्यामुळे हा दबाव आणखी वाढला आहे. काही विश्लेषक (Analysts) म्हणतात की ही घसरण जास्त झाली आहे, तर काही जणांच्या मते AI मुळे महसूल कमी होण्याची शक्यता आहे. Nifty 50 इंडेक्सचा फॉरवर्ड P/E (Forward P/E) सध्या सुमारे २२.२४ आहे, जो सरासरीपेक्षा कमी आहे, म्हणजे मूल्यांकन (Valuation) ठीक आहे. मात्र, IT सेक्टरमधील कंपन्यांचे P/E १७-१९x (Wipro) ते २०-२७x (Infosys, TCS) पर्यंत आहेत, जे सध्याच्या परिस्थितीत थोडे जास्त वाटू शकतात. WhiteOak Capital Market Valuation Index मध्ये झालेली घट (जानेवारी २०२६ मध्ये ९९ पर्यंत) बाजारात गुंतवणुकीसाठी संधी असल्याचे दर्शवते. त्यामुळे WhiteOak Capital Balanced Advantage Fund ने इक्विटीमध्ये आपले वाटप (Equity Allocation) ६५.८९% पर्यंत वाढवले आहे.
AI मुळे IT सेवेला धोका?
भारतीय IT शेअर्समधील ही मोठी घसरण एक महत्त्वाचा टप्पा दर्शवते. AI मुळे IT सेवा क्षेत्राचे भविष्य धोक्यात येण्याची चिंता आहे. AI मुळे जटिल कामे, करारांचे पुनरावलोकन (Contract Review) आणि कायदेशीर बाबींचे व्यवस्थापन (Compliance Management) स्वयंचलित (Automated) होऊ शकते. यामुळे TCS आणि Infosys सारख्या कंपन्यांमधील मोठ्या कर्मचाऱ्यांची गरज कमी होऊ शकते ('Seat Compression'). मार्केट विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, AI च्या नव्या टूल्समुळे भविष्यात मागणीचे स्वरूप बदलेल, विशेषतः IT उद्योगातील मनुष्यबळावर आधारित कामांवर याचा परिणाम होईल. परदेशी गुंतवणूकदारांनी २०२५ मध्ये IT शेअर्समधून काढलेली मोठी रक्कम (USD ८.५ अब्ज) याच चिंतेचे द्योतक आहे. काही विश्लेषक आता IT कंपन्या AI सेवा पुरवून स्वतःला जुळवून घेऊ शकतील असे म्हणत असले, तरी या मोठ्या बदलांशी जुळवून घेणे सोपे नाही. Nifty IT इंडेक्सची १९% ची घसरण हे गुंतवणूकदारांमधील भीती दर्शवते.
भविष्यातील वाटचाल: सावध आशावाद
IT सेक्टरमधील अडचणी असूनही, भारतीय शेअर बाजारासाठी एकूण दृष्टीकोन (Outlook) सावधगिरीने आशावादी (Cautiously Optimistic) आहे. Q3 मधील मजबूत निकाल आणि भारत-अमेरिका व्यापार करार याचे सकारात्मक परिणाम दिसून येत आहेत. Emkay Global Research ने २०२६ पर्यंत Nifty २९,००० पर्यंत जाण्याचा अंदाज वर्तवला आहे, ज्यात SMID लेंडर्स, नवीन-युगातील इंटरनेट कंपन्या आणि ग्राहक वस्तू क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित केले आहे. Motilal Oswal च्या अंदाजानुसार, FY25–27E दरम्यान Nifty earnings मध्ये १२% CAGR वाढ अपेक्षित आहे. WhiteOak Capital Balanced Advantage Fund ने इक्विटीमधील वाढवलेले वाटप हे बाजारातील संधी दर्शवते. गुंतवणूकदार आता IT कंपन्या व्यवस्थापनाकडून AI चा अवलंब (AI Adoption), डील पाईपलाईनची गुणवत्ता (Deal Pipeline Quality) आणि मार्जिन ट्रेंड्स (Margin Trends) यावर लक्ष ठेवतील, कारण हे घटक IT क्षेत्राचे भविष्य ठरवतील.