भारतीय शेअर बाजार: महा-तेजी! भारत-अमेरिका ट्रेड डीलने दिला बूस्ट, सेन्सेक्स-निफ्टीची जोरदार उसळी

जागतिक धक्क्याने भारतीय बाजारात तेजी!

या जागतिक घडामोडींमुळे भारतीय शेअर बाजारात सकारात्मक वातावरण तयार झाले आहे. दोन्ही देशांमधील व्यापार तणाव निवळल्याने लगेचच भारतीय शेअर्सनी उसळी घेतली. बाजारात सध्या सावधपणे आशावाद दिसतोय, कारण एका बाजूला व्यापार तणाव कमी झाल्याचा फायदा दिसतोय, तर दुसरीकडे जागतिक आर्थिक अनिश्चितता अजूनही कायम आहे.

जोरदार तेजीचे मुख्य कारण: ट्रेड डील आणि टॅरिफ कपात

आजच्या जोरदार तेजीचे मुख्य कारण म्हणजे आठवड्याच्या शेवटी आलेले भारत-अमेरिका यांच्यातील संयुक्त व्यापार करार (Trade Deal) आणि अमेरिकेने 25% चा दंडुक्यासारखा टॅरिफ (tariff) रद्द करण्याचा निर्णय. यामुळे दोन्ही देशांमधील व्यापार संबंधांमधील तणाव कमी झाला. अमेरिकेने भारतीय वस्तूंवरील हा टॅरिफ 50% च्या उच्च पातळीवरून कमी करून आता अंदाजे 18% केला आहे. या टॅरिफ कपातीमुळे भारतीय निर्यातीला (exports) चालना मिळेल आणि चीनऐवजी पुरवठा साखळीसाठी (supply chain) भारत एक चांगला पर्याय म्हणून उदयास येईल.

विश्लेषकांचे मत: व्हॅल्युएशन, जागतिक संकेत आणि मॅक्रो ट्रेंड्स

सध्या, भारतीय बाजारात निफ्टी50 चा P/E रेशो (Price-to-Earnings ratio) अंदाजे 22.3 आहे, तर BSE सेन्सेक्सचा P/E रेशो 23.2 आहे. ही आकडेवारी काही काळाच्या तुलनेत ऐतिहासिक सरासरीपेक्षा जास्त असली तरी, अनेक विश्लेषकांच्या मते ती अजूनही वाजवी आहे. विशेषतः जागतिक तंत्रज्ञान (technology) क्षेत्रातील कंपन्यांच्या खूप जास्त P/E रेशोच्या तुलनेत ही आकडेवारी ठीक आहे. उदाहरणार्थ, NVIDIA (NVDA) चा P/E रेशो सुमारे 45.92, AMD चा P/E सुमारे 78.07 आहे, तर Intel चा P/E रेशो नकारात्मक (-617.70) आहे.

जागतिक स्तरावर, आशियाई बाजारपेठांनीही सकारात्मक सुरुवात केली, कारण वॉल स्ट्रीटमध्ये (Wall Street) तेजी होती. विशेषतः सेमीकंडक्टर (semiconductor) कंपन्यांमध्ये झालेल्या वाढीमुळे बाजाराला आधार मिळाला. सोने आणि चांदीच्या किमतीतही वाढ दिसून आली, कारण अमेरिकन डॉलर कमकुवत झाला होता. अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक, फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve), 2026 च्या सुरुवातीला व्याजदर 3.5% ते 3.75% च्या दरम्यान कायम ठेवण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदार आगामी अमेरिकेच्या कामगार बाजार अहवालाची (US labor market report) वाट पाहत आहेत, जेणेकरून भविष्यातील व्याजदरांच्या निर्णयांवर अधिक स्पष्टता मिळेल.

ऐतिहासिकदृष्ट्या, भारतीय बाजारपेठा अमेरिकेच्या टॅरिफला (tariffs) चांगला प्रतिसाद देत आल्या आहेत आणि सुरुवातीच्या घसरणीनंतर वेगाने सावरल्या आहेत. मात्र, रुपयाचे कमकुवत होणे (weaker rupee) हे दुधारी तलवार ठरू शकते. एकीकडे, यामुळे IT आणि फार्मा कंपन्यांसारख्या निर्यातदारांना फायदा होतो, कारण त्यांच्या भारतीय रुपयातील कमाई वाढते. दुसरीकडे, यामुळे कच्च्या तेलासारख्या आवश्यक वस्तूंची आयात महाग होते, ज्यामुळे महागाई वाढू शकते आणि व्याजदर वाढवण्याची गरज भासू शकते.

विश्लेषकांच्या मते, नजीकच्या काळात भारतीय बाजारपेठ थोडी स्थिर (range-bound) राहण्याची शक्यता आहे. कंपन्यांच्या तिमाही निकालांवर (earnings) आधारित शेअर्समध्ये हालचाल दिसून येईल, कारण जागतिक अनिश्चितता अजूनही कायम आहे. 2025/26 या आर्थिक वर्षासाठी कंपन्यांच्या नफ्यात 13-16% वाढ अपेक्षित आहे.

धोक्याची घंटा: अंतर्गत असुरक्षितता आणि जागतिक अनिश्चितता

जरी व्यापार करारामुळे बाजारात तात्पुरती तेजी आली असली, तरी काही अंतर्गत धोके अजूनही आहेत. निफ्टी50 आणि सेन्सेक्सचे P/E रेशो ऐतिहासिक आकडेवारीच्या तुलनेत थोडे जास्त आहेत. याचा अर्थ असा की, जर कंपन्यांची नफा वाढ अपेक्षेनुसार झाली नाही, तर बाजारात घसरण होण्यास वाव आहे. IT आणि फार्मासारख्या निर्यात क्षेत्रांवर जास्त अवलंबून राहणे देखील जागतिक मागणीतील बदल आणि चलनातील चढउतारांमुळे धोकादायक ठरू शकते. Amazon ने AI खर्चाबाबत (AI spending) जी सावधगिरी दाखवली आहे, ती कंपन्यांच्या गुंतवणुकीवर आणि नफ्यावर होणाऱ्या वाढत्या निरीक्षणाकडे (scrutiny) लक्ष वेधते. हे भारतीय तंत्रज्ञान कंपन्यांसाठीही एक आव्हान ठरू शकते, जर त्यांच्या गुंतवणुकीतून अपेक्षित परतावा मिळाला नाही. शिवाय, अमेरिकेने टॅरिफ (tariff) कमी केले असले तरी, जागतिक व्यापार वातावरण भू-राजकीय बदलांना (geopolitical shifts) बळी पडू शकते, जसे की पूर्वीच्या व्यापार विवादांमुळे बाजारात अस्थिरता (volatility) निर्माण झाली होती. महागाई (inflation) आणि फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) व्याजदरांचे निर्णय यांसारखे मोठे धोके अजूनही कायम आहेत, जे उदयोन्मुख बाजारपेठांमधील (emerging markets) गुंतवणुकीवर परिणाम करू शकतात.

भविष्यातील दिशा

पुढील काळात, बाजारातील सहभागी कंपन्यांच्या तिमाही निकालांवर बारकाईने लक्ष ठेवतील, जेणेकरून क्षेत्रांनुसार कामगिरीची (sector-specific performance) स्पष्टता मिळेल. गुंतवणूकदारांचे लक्ष अजूनही मॅक्रोइकॉनॉमिक (macroeconomic) निर्देशांकांवर, विशेषतः अमेरिकेच्या कामगार बाजाराच्या आकडेवारीवर असेल, जे फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) धोरणांना दिशा देईल. सेमीकंडक्टर उद्योग (semiconductor industry) जरी मोठ्या वाढीसाठी सज्ज असला, तरी त्यात AI चिप्समुळे महसूल वाढत आहे, परंतु इतर सेगमेंटमध्ये वाढ मंद आहे. यामुळे या क्षेत्रात सावधपणे स्टॉक निवडणे महत्त्वाचे ठरेल. बाजारात मर्यादित हालचाल (range-bound trading) अपेक्षित असल्याने, पुढील काही आठवड्यांत नफा मिळवण्यासाठी योग्य स्टॉक्स ओळखणे (stock-specific opportunities) महत्त्वाचे ठरेल.