Good Food Institute India च्या ताज्या अहवालानुसार, भारतातील शहरी ग्राहक 'Cultivated Meat' (लॅबमध्ये तयार केलेले मांस) चाखण्यास उत्सुक आहेत. मात्र, बाजारात येण्यासाठी FSSAI च्या नियमावलीची आणि किमतींच्या आव्हानांची मोठी अडचण आहे.
ग्राहकांचा कल आणि संधी
Good Food Institute India (GFI India) च्या अहवालातून एक मोठी बाब समोर आली आहे. १८ ते ४४ वयोगटातील ९४ टक्के शहरी आणि उच्चभ्रू मांसाहारी ग्राहक प्राण्यांच्या पेशींपासून तयार केलेले मांस (Cultivated Meat) ट्राय करण्यास तयार आहेत. दिल्ली, मुंबई, बेंगळुरू आणि हैदराबाद सारख्या मोठ्या शहरांमध्ये याबद्दल मोठी उत्सुकता दिसून येत आहे.
गुंतवणुकीसाठी वास्तव (Market Reality)
गुंतवणूकदारांसाठी ही माहिती महत्त्वाची आहे की, सध्या हा क्षेत्र केवळ प्रायव्हेट स्टार्टअप्स आणि व्हेंचर कॅपिटल फंडांवर अवलंबून आहे. भारतीय शेअर बाजारात (NSE किंवा BSE) सध्या अशी कोणतीही लिस्टेड कंपनी नाही, जी थेट 'Cultivated Meat' उत्पादनात सक्रिय आहे. त्यामुळे रिटेल गुंतवणूकदारांना या क्षेत्रात थेट गुंतवणूक करण्याचा कोणताही मार्ग सध्यातरी उपलब्ध नाही.
मोठ्या अडचणी: किंमत आणि नियम
१. किंमत (Pricing): ग्राहकांच्या सर्वेक्षणातून असे दिसून आले आहे की, जर हे मांस सामान्य मांसापेक्षा १५% ते २०% पेक्षा जास्त महाग असेल, तर ग्राहक ते घेण्यास नकार देतील. उत्पादकांसाठी उत्पादन खर्च कमी करणे हे सर्वात मोठे आव्हान आहे.
२. सरकारी नियमावली (Regulatory Hurdle): FSSAI ने नोव्हेल फूड्स (Novel Foods) तपासण्यासाठी एक वैज्ञानिक गट स्थापन केला असला तरी, अद्याप व्यावसायिक विक्रीसाठी कोणतीही स्पष्ट नियमावली जाहीर झालेली नाही. जोपर्यंत सरकारकडून मंजुरी मिळत नाही, तोपर्यंत हा उद्योग केवळ संशोधनाच्या (R&D) टप्प्यावरच राहील.
थोडक्यात सांगायचे तर, हा फूड-टेक क्षेत्रातील एक उदयोन्मुख ट्रेंड आहे, ज्यावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. परंतु, गुंतवणूकदारांनी सध्या तरी या क्षेत्रात लिस्टेड पर्यायांची वाट पाहणेच योग्य ठरेल.