Deconstruct Skincare, Go Zero आणि Newme यांसारखे नवीन ब्रँड्स AI तंत्रज्ञान आणि क्विक-कॉमर्सच्या जोरावर वेगाने विस्तारत आहेत. मात्र, मर्यादित उत्पादने आणि एकाच प्लॅटफॉर्मवरील अवलंबित्व या कंपन्यांसाठी भविष्यात जोखमीचे ठरू शकते.
भारतातील ग्राहक वस्तूंच्या (Consumer Goods) जगात एक नवी क्रांती घडत आहे. पारंपारिक सप्लाय चेनच्या ऐवजी आताचे नवीन ब्रँड्स हे AI-आधारित इनसाईट्स आणि क्विक-कॉमर्सचा वापर करून बाजार काबीज करत आहेत. जरी हे ब्रँड्स मोठ्या महसुलाची नोंद करत असले, तरी तज्ज्ञ यातील जोखीम ओळखून सावध राहण्याचा इशारा देत आहेत.
टार्गेटेड ग्रोथ मॉडेल
या कंपन्यांनी आता बाजारपेठेत आपली पकड मजबूत केली आहे. बेंगळुरूस्थित 'Deconstruct Skincare' ने सायन्स-आधारित स्किनकेअरवर भर देत ₹130 कोटींचा रेव्हेन्यू टप्पा गाठला आहे. तसेच, 'Go Zero' या आईस्क्रीम ब्रँडने क्विक-कॉमर्सचा फायदा घेत ₹220 कोटींचा वार्षिक रन रेट गाठला आहे. फॅशन सेगमेंटमध्ये, 'Newme' कंपनी AI तंत्रज्ञानाचा वापर करून आठवड्याला 500 पेक्षा जास्त नवीन स्टाइल्स लाँच करते, ज्यामुळे अवघ्या ४ वर्षांत या कंपनीचा महसूल ₹240 कोटींवर पोहोचला आहे.
एकाग्रतेचा धोका (Concentration Risk)
या वेगाने वाढणाऱ्या आकड्यांमागे काही धोकेही लपलेले आहेत. बहुतेक कंपन्या ठराविक 'हिरो प्रोडक्ट्स'वर अवलंबून आहेत. उदाहरणार्थ, Deconstruct Skincare च्या एकूण उत्पन्नापैकी निम्म्याहून अधिक वाटा केवळ दोन उत्पादनांतून (जेल सनस्क्रीन आणि व्हिटॅमिन सी सीरम) येतो. जर ग्राहकांच्या पसंती बदलल्या किंवा स्पर्धकांनी चांगली उत्पादने बाजारात आणली, तर या कंपन्यांसमोर अस्तित्वाचे संकट उभे राहू शकते.
प्लॅटफॉर्मवरील अवलंबित्व
वितरण व्यवस्थेतील त्रुटी हा आणखी एक चिंतेचा विषय आहे. 'Go Zero' ची 95% विक्री Zepto आणि Blinkit सारख्या क्विक-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मवर अवलंबून आहे. स्वतःची रिटेल नेटवर्क उभारण्याऐवजी प्लॅटफॉर्मवर पूर्णतः विसंबून राहिल्यामुळे, भविष्यात प्लॅटफॉर्मचे नियम बदलल्यास किंवा कमिशन वाढल्यास या कंपन्यांच्या मार्जिनवर मोठा परिणाम होऊ शकतो.
थोडक्यात सांगायचे तर, या स्टार्टअप्सचा पुढील प्रवास त्यांच्या वैविध्यपूर्ण पोर्टफोलिओवर आणि स्वतःचे स्वतंत्र ग्राहक जाळे तयार करण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल.