जनरेटिव्ह AI वर ग्राहकांचा विश्वास **४०%** पेक्षा कमी झाला असला तरी, शॉपिंगसाठी याचा वापर मात्र वेगाने वाढत आहे. यामुळे रिटेल कंपन्यांना आता 'जनरेटिव्ह इंजिन ऑप्टिमायझेशन' (GEO) वर भर देणे भाग पडत आहे, ज्याचा थेट परिणाम गुंतवणूकदारांच्या धोरणांवर होऊ शकतो.
'विश्वास विरुद्ध वापर' असा पेच
ऑगस्ट २०२६ मधील McKinsey च्या आकडेवारीनुसार, खरेदीचे निर्णय घेण्यासाठी जनरेटिव्ह AI वापरण्याबाबत ग्राहकांच्या मनात शंका आहेत आणि त्यांचा विश्वास ४०% च्या खाली घसरला आहे. असे असूनही, प्रत्यक्ष वापरात मात्र मोठी वाढ दिसून येत आहे. या विरोधाभासामुळे शॉपिंगचे जग पूर्णपणे बदलले आहे.
जनरेटिव्ह इंजिन ऑप्टिमायझेशन (GEO) चे महत्त्व
पारंपारिक सर्च इंजिनवर रँकिंग मिळवण्यासाठी ब्रँड्स धडपडत होते, पण आता AI मॉडेल्स स्वतः माहितीचा सारांश (Summary) देऊ लागले आहेत. यामुळे ग्राहक थेट ब्रँडच्या वेबसाइटवर जाण्याऐवजी AI च्या उत्तरांवर अवलंबून आहेत. परिणामी, कंपन्यांनी आता आपल्या प्रॉडक्ट डिटेल्स आणि FAQs मध्ये बदल करून 'जनरेटिव्ह इंजिन ऑप्टिमायझेशन' (GEO) स्वीकारणे गरजेचे झाले आहे. जे ब्रँड्स हे बदल करणार नाहीत, ते AI च्या शिफारसींमधून गायब होऊ शकतात.
'रिसॉर्सफुल कन्झम्पशन'चा वाढता ट्रेंड
AI व्यतिरिक्त, ग्राहकांच्या आवडीनिवडीतही मोठा बदल झाला आहे. आता ग्राहक केवळ स्वस्त वस्तू न पाहता, ती वस्तू किती काळ टिकेल (Durability) आणि ती रिपेअर होऊ शकते का (Repairability) याला जास्त महत्त्व देत आहेत. फॅशन, ट्रॅव्हल आणि ब्युटी सेक्टरमध्ये हा कल स्पष्ट दिसत आहे. जे ब्रँड्स केवळ डिस्काउंटवर अवलंबून आहेत, त्यांना या नव्या ग्राहकांना आकर्षित करणे कठीण जाईल.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहेत संकेत?
गुंतवणूकदारांसाठी ही एक महत्त्वाची संधी आणि धोका दोन्ही आहे. कंपन्यांची मार्केट शेअर टिकवून ठेवण्याची क्षमता आता त्यांच्या तंत्रज्ञानातील चपळतेवर (Technical Agility) अवलंबून आहे. ज्या कंपन्या आपली डिजिटल स्ट्रॅटेजी बदलतील आणि टिकाऊ उत्पादनांवर भर देतील, त्या भविष्यात सरस ठरतील. जो ब्रँड AI च्या शोध प्रक्रियेत (Discovery Phase) स्वतःला टिकवू शकणार नाही, त्याच्या रेव्हेन्यू ग्रोथवर याचा नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.