सणोत्सवाच्या काळात Quick Commerce कंपन्यांनी आपला विस्तार वाढवला आहे. आता केवळ किराणा मालावर अवलंबून न राहता, या कंपन्या इलेक्ट्रॉनिक आणि फॅशन वस्तूंवरही भर देत आहेत. गुंतवणूकदारांनी या नवीन धोरणांचा नफ्यावर (Profit Margins) होणारा परिणाम लक्षपूर्वक पाहणे आवश्यक आहे.
भारतातील सणोत्सवाच्या शॉपिंगची पद्धत आता वेगाने बदलत आहे. आतापर्यंत 'क्विक कॉमर्स' कंपन्या फक्त ग्रोसरीसाठी ओळखल्या जात होत्या, मात्र आता आपला महसूल वाढवण्यासाठी या कंपन्या फॅशन, ब्युटी आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रात आक्रमकपणे शिरल्या आहेत. या धोरणात्मक बदलामुळे कंपन्या आता कमी किमतीच्या दैनंदिन वस्तूंऐवजी महागड्या आणि प्रीमियम वस्तूंवर लक्ष केंद्रित करत आहेत.
इन्व्हेंटरी मॉडेलचे आव्हान
अनेक प्लॅटफॉर्म आता 'इन्व्हेंटरी-लेड' (Inventory-led) मॉडेलकडे वळत आहेत. याचा अर्थ असा की, कंपन्या आता केवळ मध्यस्थ न राहता स्वतः मालाची साठवणूक करत आहेत. गुंतवणूकदारांच्या दृष्टीने हे महत्त्वाचे आहे कारण यामुळे रिव्हेन्यूचे आकडे मोठे दिसू शकतात, परंतु त्याच वेळी वेअरहाउसिंग, लॉजिस्टिक्स आणि स्टॉक मॅनेजमेंटचा खर्चही कैक पटीने वाढणार आहे. जर हा माल वेळेत विकला गेला नाही, तर कंपनीच्या कॅश-फ्लोवर मोठा ताण येऊ शकतो.
AI चा प्रभाव
या बदलामध्ये आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स (AI) महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. मागणीचा अंदाज वर्तवण्यासाठी आणि सप्लाय चेन सुधारण्यासाठी AI चा वापर केला जात आहे. तज्ञांच्या मते, २०३० पर्यंत मशीन लर्निंगमुळे रिटेल उत्पादकता ३५% ते ३७% ने सुधारू शकते. यामुळे कोणत्या भागात कोणत्या वस्तूंची मागणी असेल, याचे अचूक भाकीत करणे सोपे होणार आहे.
मार्केटमधील आव्हाने
सणोत्सवाच्या उत्साहातही काही अडथळे आहेत. २०३० पर्यंत ई-कॉमर्स मार्केट $३४५ बिलियन वर पोहोचण्याचा अंदाज असला तरी, सध्या ग्राहक खरेदीबाबत सावध आहेत. महागाई आणि ग्रामीण भागातील उत्पन्नाची अनिश्चितता यामुळे इलेक्ट्रॉनिक्स व महागड्या वस्तूंवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो. या स्थितीत डिस्काउंट आणि फायनान्स ऑफर्स देताना कंपन्यांना आपला नफा कसा टिकवायचा, हे मोठे आव्हान असेल.
कंपन्यांचे वेगळे डावपेच
ऑपरेशनल रणनीतीमध्येही कंपन्यांमध्ये फरक दिसत आहे. Amazon India आणि Meesho मोठ्या प्रमाणावर हंगामी भरती करत आहेत, तर Zepto सारख्या कंपन्या कायमस्वरूपी कर्मचाऱ्यांवर भर देत आहेत. गुंतवणूकदारांनी आता हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल की, या नवीन प्रयोगांमुळे कंपन्यांच्या प्रॉफिटेबिलिटीवर सकारात्मक परिणाम होतो की वाढत्या स्पर्धेमुळे नफ्यावर दबाव कायम राहतो.