टीम इंडियाचा माजी कर्णधार विराट कोहलीने क्रीडाविश्वात एक नवी आणि मोठी चाल खेळली आहे. त्याने स्पोर्ट्स स्टार्टअप Agilitas Sports मध्ये तब्बल ₹40 कोटींची गुंतवणूक करून 1.94% हिस्सा विकत घेतला आहे. यासोबतच, त्याने Puma सोबतचा ₹300 कोटींचा करारही नाकारला आहे.
एंडोर्समेंटकडून मालकीकडे: विराट कोहलीची नवी खेळी
विराट कोहलीने आता फक्त ब्रँड अँबेसेडर (Brand Ambassador) बनण्याऐवजी थेट कंपनीत गुंतवणूक करण्याचा धोरणात्मक निर्णय घेतला आहे. त्याने स्वतःच्या पैशातून ₹40 कोटी Agilitas Sports या स्पोर्ट्स स्टार्टअपमध्ये गुंतवले आहेत. या गुंतवणुकीमुळे त्याला कंपनीत 1.94% हिस्सेदारी मिळाली आहे. विशेष म्हणजे, या पावलामुळेच त्याने Puma सोबत पुढील 8 वर्षांसाठी ₹300 कोटींचा करार वाढवण्यास नकार दिला आहे.
यापुढे विराट कोहलीचे उत्पन्न केवळ ब्रँड एंडोर्समेंटमधून येणाऱ्या निश्चित रकमेवर अवलंबून न राहता, Agilitas Sports च्या वाढीवर आणि कंपनीच्या एकूण मूल्यावर (Valuation) आधारित असेल. सेलिब्रिटींच्या व्यवसायातील वाढत्या सहभागाचे हे एक उत्तम उदाहरण आहे.
व्हर्टिकल इंटिग्रेशन स्ट्रॅटेजी: संपूर्ण सप्लाय चेनवर नियंत्रण
Abhishek Ganguly, जे पूर्वी Puma India चे MD होते, यांनी 2023 मध्ये Agilitas Sports ची स्थापना केली. ही कंपनी 'व्हर्टिकल इंटिग्रेशन' (Vertical Integration) मॉडेलवर काम करत आहे. याचा अर्थ, डिझाइन आणि मार्केटिंग करण्यासोबतच कंपनी स्वतः उत्पादन (Manufacturing) देखील करणार आहे. अनेक कंपन्या उत्पादन बाहेरच्या कंपन्यांकडून करून घेतात, मात्र Agilitas स्वतःच्या उत्पादन युनिट्सवर भर देत आहे.
यासाठी Agilitas ने Mochiko Shoes या मोठ्या भारतीय उत्पादकाला विकत घेतले आहे. Mochiko Shoes यापूर्वी Adidas, Reebok आणि Skechers सारख्या मोठ्या ब्रँड्ससाठी उत्पादन करत असे. नोएडा आणि उत्तराखंडमध्ये स्वतःचे उत्पादन युनिट्स असल्यामुळे Agilitas ला मार्जिन आणि ऑपरेशनल कंट्रोलमध्ये फायदा होईल. तसेच, भारत सरकारच्या 'मेक इन इंडिया' आणि आयातीवरील निर्बंधांमुळे या निर्णयाचे महत्त्व अधिक वाढले आहे.
आर्थिक लक्ष्य आणि व्हॅल्यूएशन
Agilitas Sports ला Convergent Finance, Nexus Venture Partners आणि Rainmatter सारख्या मोठ्या गुंतवणूकदारांकडून पाठिंबा मिळाला आहे. नवीन फंडिंग राऊंडनंतर कंपनीचे व्हॅल्यूएशन सुमारे ₹2,058 कोटींवर पोहोचले आहे. आर्थिक उद्दिष्टांबद्दल बोलायचं झाल्यास, Mochiko Shoes ने FY23 मध्ये ₹642 कोटींचा रेव्हेन्यू (Revenue) नोंदवला होता. Agilitas चे FY26 साठी ₹1,350 कोटींचा रेव्हेन्यू गाठण्याचे मोठे लक्ष्य आहे. यासाठी कंपनीला वेगाने विस्तार करणे आणि उत्पादन क्षमतेचे एकत्रीकरण करणे आवश्यक आहे.
व्यवसायातील धोके आणि लक्ष ठेवण्यासारख्या गोष्टी
स्पोर्ट्स फुटवेअर क्षेत्रात गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की, केवळ ब्रँड एंडोर्समेंट करणे आणि स्वतः उत्पादन युनिट्स चालवणे यात मोठा फरक आहे. स्वतः उत्पादन केल्यास मार्जिन वाढू शकते, पण त्यासाठी मोठी भांडवली गुंतवणूक (Capital Investment) आणि ऑपरेशनल धोके (Operational Risks) देखील वाढतात.
भारतातील उत्पादन क्षेत्रात मोठी स्पर्धा आहे. Agilitas ला स्वस्त उत्पादन ठेवतानाच 'One8' ब्रँडसाठी आणि इतर क्लायंट्ससाठी उत्पादन वाढवावे लागेल. प्रीमियम फुटवेअर मार्केट ग्राहक ट्रेंड्ससाठी खूप संवेदनशील असते, त्यामुळे सतत नवीन उत्पादने आणणे महत्त्वाचे ठरेल. कंपनीचे महसूल लक्ष्य गाठण्याची क्षमता, नवीन फॅक्टरीजची वापर पातळी (Utilization Levels) आणि बाजारातील स्पर्धकांशी स्पर्धा करण्याची क्षमता यावर लक्ष ठेवावे लागेल.