भारतात जुन्या फोन्स आणि गाड्यांची मागणी वाढली! गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे संकेत

भारतात नवीन स्मार्टफोन आणि गाड्यांच्या किमती प्रचंड वाढल्यामुळे ग्राहक आता जुन्या (Refurbished) फोन्स आणि वापरलेल्या गाड्यांकडे वळत आहेत. नवीन स्मार्टफोन विक्रीत घट होण्याची शक्यता असताना, जुन्या वस्तूंचे मार्केट वाढत आहे. यामुळे उत्पादकांच्या नफ्यावर, ग्राहकांच्या खरेदी क्षमतेवर आणि रिसेल प्लॅटफॉर्म्सवर काय परिणाम होईल, हे गुंतवणूकदारांनी पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.

काय घडलंय?

नवीन स्मार्टफोन आणि प्रवासी वाहनांच्या किमतीत मोठी वाढ झाल्यामुळे भारतीय ग्राहक आता जुन्या वस्तूंच्या मार्केटकडे झुकत आहेत. वाढत्या इनपुट कॉस्टमुळे (Input Costs) नवीन उत्पादनांच्या किमतीत झालेल्या वाढीमुळे अनेक ग्राहक आता सेकंड-हँड (Second-hand) आणि रिफर्बिश्ड (Refurbished) मार्केटमध्ये स्वस्त पर्याय शोधत आहेत.

ग्राहकांच्या निवडीतील बदल

स्मार्टफोन मार्केटमध्ये, रिफर्बिश्ड आणि प्री-ओन्ड (Pre-owned) डिव्हाइसची विक्री एकूण युनिट विक्रीच्या 25% पेक्षा जास्त झाली आहे, जी मागील वर्षी सुमारे 23% होती. विशेष म्हणजे, यावर्षी नवीन स्मार्टफोन मार्केटमध्ये 11% घट अपेक्षित आहे, तर सेकंड-हँड मार्केटमध्ये सुमारे 12% वाढ अपेक्षित आहे. हँडसेटच्या किमतीत सरासरी 30-35% आणि काही मॉडेल्समध्ये तब्बल 70% वाढ झाल्यामुळे हे बदल घडले आहेत. उत्पादकांना एंट्री-लेव्हल (Entry-level) स्मार्टफोन टिकवून ठेवण्यात अडचणी येत असून, ₹10,000 पेक्षा कमी किमतीचे 4G स्मार्टफोन मार्केटमधून जवळपास गायब होत आहेत.

ऑटोमोबाईल सेक्टरमध्येही, जुन्या गाड्यांची मागणी नवीन गाड्यांपेक्षा वेगाने वाढत आहे. Crisil Research नुसार, आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये वापरलेल्या गाड्यांची विक्री 6.1 दशलक्ष युनिट्सवर पोहोचली, जी 9% वाढ दर्शवते. याउलट, नवीन कार विक्रीत 8% वाढ होऊन ती 4.64 दशलक्ष युनिट्सपर्यंत पोहोचली. शहरी आणि मेट्रो भागांमध्ये जुन्या वाहनांची मागणी सर्वाधिक आहे, जिथे 66% पेक्षा जास्त विक्री होते. ग्राहक आता बेसिक हॅचबॅकऐवजी (Hatchbacks) एसयूव्ही (SUVs) आणि जास्त फीचर्स असलेल्या मॉडेल्सना प्राधान्य देत आहेत.

व्यवसायासाठी याचं महत्त्व

नवीन वस्तूंच्या वाढलेल्या किमतीचं मुख्य कारण मेमरी चिप्स (Memory Chips) आणि वाहनांसाठी लागणाऱ्या इतर कच्च्या मालाच्या (Input Costs) वाढलेल्या किमती आणि नियामक खर्च (Regulatory Costs) आहेत. उत्पादक नफ्याचे मार्जिन (Profit Margins) टिकवण्यासाठी किमती वाढवतात, पण यामुळे त्यांची विक्री घटण्याचा धोका असतो. गुंतवणूकदारांसाठी, कंपन्या ग्राहकांवर खर्च कसा टाकतात आणि बाजारपेठेतील हिस्सा (Market Share) कसा टिकवून ठेवतात, यावर लक्ष ठेवणं महत्त्वाचं आहे.

जर जुन्या वस्तू खरेदी करण्याचा ट्रेंड असाच चालू राहिला, तर नवीन उत्पादनांवर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या कंपन्यांच्या महसुलात वाढ मर्यादित राहू शकते. दुसरीकडे, रिसेल (Resale), रिफर्बिशमेंट (Refurbishment) आणि फायनान्सिंग (Financing) क्षेत्रात काम करणाऱ्या कंपन्यांसाठी संधी वाढू शकतात. नवीन उत्पादनांची परवडणारी किंमत (Affordability) कमी उत्पन्न गटातील किंवा बजेट-केंद्रित ग्राहकांसाठी एक मोठी अडचण ठरत आहे, ज्यामुळे ते जुन्या मार्केटकडे अधिक आकर्षित होत आहेत.

काय चुकीचं होऊ शकतं?

उत्पादकांसाठी मुख्य धोका म्हणजे विक्रीच्या प्रमाणात सततची घट. जर ग्राहक जुने मॉडेल निवडत राहिले, तर नवीन उत्पादनांचा अवलंब मंदावतो, ज्यामुळे प्रमुख इलेक्ट्रॉनिक्स आणि ऑटोमोबाईल ब्रँड्सच्या दीर्घकालीन महसुलावर परिणाम होऊ शकतो. तसेच, मेमरी चिप्स किंवा ऑटोमोटिव्ह कंपोनंट्ससारख्या कच्च्या मालाच्या किमती जास्त राहिल्यास, उत्पादकांना कठीण निर्णय घ्यावा लागेल: एकतर कमी मार्जिन स्वीकारणे किंवा किमती आणखी वाढवून ग्राहकांना गमावणे.

गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?

गुंतवणूकदारांनी येत्या तिमाहीत अनेक महत्त्वाच्या गोष्टींवर लक्ष ठेवावे. प्रथम, प्रमुख ग्राहक इलेक्ट्रॉनिक्स आणि ऑटोमोबाईल उत्पादकांच्या विक्री व्हॉल्यूम ट्रेंडवर (Sales Volume Trends) लक्ष ठेवावे, कारण नवीन उत्पादनांच्या विक्रीत सतत घट झाल्यास ग्राहकांच्या वर्तनात मोठे बदल सूचित होऊ शकतात. दुसरे, कंपन्यांच्या प्रॉफिट मार्जिनवर लक्ष ठेवावे, कारण स्वस्त सेकंड-हँड पर्यायांविरुद्ध नवीन उत्पादने आकर्षक ठेवण्यासाठी कंपन्यांना सवलती (Discounts) किंवा आक्रमक फायनान्सिंग योजना (Financing Schemes) ऑफर कराव्या लागू शकतात.

शेवटी, जुन्या फोन्स आणि गाड्यांसाठी आयोजित (Organized) प्लॅटफॉर्मची वाढ हा एक महत्त्वाचा भाग असेल. जसे हे प्लॅटफॉर्म विश्वास आणि प्रमाण वाढवतात, तसतसे ते ग्राहकांच्या खिशातील वाढता वाटा काबीज करण्याची शक्यता आहे, आणि ते पारंपरिक विक्री चॅनेलसाठी महत्त्वपूर्ण स्पर्धक बनू शकतात.