भारताची खाण्यापिण्याची सवय बदलत असून, जेवणाऐवजी स्नॅक्सला पसंती दिली जात आहे. २०२४ पर्यंत स्नॅकिंग मार्केटचा आकार **₹१ लाख कोटींवर** जाण्याचा अंदाज आहे. क्विक-कॉमर्स आणि आरोग्यदायी स्नॅक्सचा या वाढीत मोठा वाटा आहे.
बदलती जीवनशैली आणि वाढती मागणी
भारतीय ग्राहक आता पारंपरिक तीन वेळच्या जेवणाऐवजी स्नॅक्सवर अधिक भर देत आहेत. धावपळीच्या शहरी जीवनशैलीमुळे खाण्यापिण्याच्या सवयी पूर्णपणे बदलल्या आहेत. २०२३-२४ च्या आकडेवारीनुसार, शहरी भागात पेय पदार्थ आणि प्रोसेस केलेल्या खाद्यपदार्थांवरील खर्च दरडोई मासिक खर्चाच्या ११% च्या वर गेला आहे. हे स्पष्ट करते की, धान्य आणि पारंपरिक अन्नाऐवजी आता स्नॅक्सला अधिक महत्त्व दिले जात आहे.
क्विक-कॉमर्सचा प्रभाव (Quick-Commerce Impact)
या ट्रेंडला खतपाणी घालण्याचे काम Blinkit, Zepto आणि Instamart सारख्या क्विक-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म्सनी केले आहे. अवघ्या १०-१५ मिनिटांत डिलिव्हरी मिळाल्यामुळे लोकांच्या 'इम्पल्स बाइंग' (Impulse Buying) मध्ये वाढ झाली आहे, ज्यामुळे एफएमसीजी कंपन्यांना आता छोट्या पण वारंवार विकल्या जाणाऱ्या उत्पादनांवर लक्ष केंद्रित करणे सोपे झाले आहे.
आरोग्य आणि आव्हाने (Health & Challenges)
आता केवळ चवीसाठीच नाही, तर आरोग्यासाठी देखील स्नॅक्स निवडले जात आहेत. Clean-label आणि Protein-rich स्नॅक्सची मागणी वाढत आहे. या सेगमेंटमध्ये नफा मिळवण्याचे प्रमाण जास्त असले तरी, खाद्यसुरक्षा नियमांमुळे कंपन्यांसमोर पालनाचे (Compliance) मोठे आव्हान आहे. याव्यतिरिक्त महागाई आणि ग्रामीण भागातील पावसावर अवलंबून असलेली क्रयशक्ती हे या क्षेत्रातील काही मोठे रिस्क फॅक्टर्स आहेत.