रक्षाबंधन आता केवळ सण उरलेला नाही, तर तो **₹32,000 कोटींचा** एक मोठा आर्थिक इव्हेंट बनला आहे. पारंपारिक राख्यांसोबतच पेट-केअर आणि प्रीमियम बेकरी वस्तूंवर होणाऱ्या **₹7,000 कोटींच्या** अतिरिक्त खर्चामुळे रिटेल क्षेत्रासाठी नफ्याची नवी दारे उघडली आहेत.
भारतीय रिटेल मार्केटमध्ये रक्षाबंधनाचे स्वरूप पूर्णपणे बदलले आहे. 'कॉन्फेडरेशन ऑफ ऑल इंडिया ट्रेडर्स'च्या (CAIT) अंदाजानुसार, पारंपारिक राख्यांचा बाजार सुमारे ₹25,000 कोटींचा आहे, परंतु एकूण सण उत्सवाची उलाढाल यावर्षी ₹30,000 ते ₹32,000 कोटींच्या घरात जाण्याची शक्यता आहे.
प्रीमियम आणि पर्सनालाइज्ड गिफ्टिंगकडे कल
रिटेलर्स आता नफा वाढवण्यासाठी हाय-व्हॅल्यू उत्पादनांवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. केवळ स्वस्त राख्यांऐवजी आता डिझायनर, रत्नजडित आणि पर्सनालाइज्ड वस्तूंना मागणी वाढली आहे. 'Theobroma', 'Magnolia Bakery' आणि 'Bakingo' सारख्या ब्रँड्सनी पारंपारिक मिठाईच्या जागी आधुनिक बेकरी उत्पादनांची जागा घेतली आहे. तसेच, पाळीव प्राण्यांसाठी (Pets) खास राख्या आणि भेटवस्तूंचा नवा ट्रेंडही जोर धरत आहे.
क्विक कॉमर्स (Quick Commerce) ठरले गेम-चेंजर
या तेजीमागे क्विक कॉमर्स प्लॅटफॉर्मचा मोठा वाटा आहे. सणासुदीच्या काळात खाद्यपदार्थांच्या ऑर्डरमध्ये 32.4% वाढ झाली आहे, तर मेट्रो शहरांव्यतिरिक्त इतर भागात ही वाढ 38.1% इतकी जबरदस्त आहे. वेळेची बचत आणि सोय यामुळे आता ऐनवेळी होणाऱ्या खरेदीचे प्रमाण वाढले आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहेत धोके?
ही तेजी आश्वासक असली तरी गुंतवणूकदारांनी काही गोष्टींकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. क्विक कॉमर्सवर अवलंबून राहिल्यामुळे लॉजिस्टिकमध्ये अडथळे येऊ शकतात, ज्याचा फटका सर्व्हिस क्वालिटीला बसू शकतो. तसेच, नवनवीन ब्रँड्सच्या स्पर्धेमुळे सवलती (Discounts) देण्याचे प्रमाण वाढल्यास रिटेलर्सच्या प्रॉफिट मार्जिनवर दबाव येऊ शकतो. सणासुदीच्या काळातील हा 'डिस्क्रीशनरी स्पेंडिंग' (Discretionary Spending) कल ग्राहकांच्या खिशात असलेल्या पैशांवर आणि त्यांच्या विश्वासावर अवलंबून आहे.