भारतातील क्विक-कॉमर्स मार्केट आता आक्रमक विस्ताराकडून नफा मिळवण्याकडे वळत आहे. Blinkit, Zepto आणि Swiggy Instamart सारख्या कंपन्या आता वेगासोबतच ऑपरेशनल एफिशिएन्सीवर लक्ष केंद्रित करत आहेत, कारण Amazon आणि Reliance सारखे दिग्गज या क्षेत्रात उतरले आहेत.
भारतातील क्विक-कॉमर्स क्षेत्र आता एका महत्त्वाच्या टप्प्यावर आहे. आतापर्यंत 'कोणत्याही किंमतीत वाढ' (Growth-at-all-costs) या धोरणावर काम करणाऱ्या कंपन्या आता 'युनिट-लेव्हल प्रॉफिटेबिलिटी'वर लक्ष केंद्रित करत आहेत. गुंतवणूकदारांची मागणी आणि वाढता स्पर्धात्मक दबाव पाहता, आता कंपन्यांना केवळ वेगाने डिलिव्हरी देऊन चालणार नाही, तर नफाही कमवावा लागेल.
डार्क स्टोअर नेटवर्क आणि खर्च नियंत्रण
क्विक-कॉमर्सचा कणा असलेल्या 'डार्क स्टोअर्स'चा खर्च मोठा असतो. हा खर्च कमी करण्यासाठी कंपन्या आता इन्व्हेंटरी-लेड मॉडेलकडे वळत आहेत. उदाहरणादाखल, Zepto ने ऑगस्ट २०२६ मध्ये आपला मिनिमम ऑर्डर व्हॅल्यू वाढवून ₹१९९ केला आहे. तर Blinkit ने देखील अलीकडच्या तिमाहीत 'अॅडजस्टेड EBITDA' प्रॉफिट दाखवून सुधारणेचे संकेत दिले आहेत.
दिग्गज कंपन्यांचे आव्हान
या क्षेत्रात आता Amazon, Reliance आणि Tata सारखे दिग्गज खेळाडू उतरल्यामुळे स्पर्धा तीव्र झाली आहे. Amazon ने आपल्या क्विक-कॉमर्स व्यवसायासाठी ₹२,८०० कोटींची गुंतवणूक जाहीर केली असून, ३०० शहरांमध्ये विस्तार आणि १,००० हून अधिक मायक्रो-फुलफिलमेंट सेंटर्स उभारण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे.
गुंतवणुकदारांसाठी धोके
डार्क स्टोअर नेटवर्कचा मोठा फिक्स्ड खर्च हा कंपन्यांसाठी मोठा धोका आहे. तसेच, वाढती महागाई आणि ग्राहकांच्या खर्च करण्याच्या क्षमतेवर होणारा परिणाम यामुळे भविष्यात या कंपन्यांची नफा कमावण्याची क्षमता कशी राहते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.