दागिन्यांच्या बाजारात मोठे बदल
भारतातील दागिन्यांचा बाजार (Indian Jewelry Market) सध्या अनेक कारणांमुळे चर्चेत आहे. ग्राहकांच्या बदलत्या आवडीनिवडी आणि सोन्या-हिऱ्यांच्या किमतींमधील चढ-उतार यामुळे बाजारात नवी समीकरणं तयार होत आहेत. नैसर्गिक हिऱ्यांच्या विक्रीत वाढ होत आहे, कारण त्यांच्या किमतीत मोठी घट झाली आहे. त्याचबरोबर, सोन्याचे दर प्रचंड वाढल्याने, 9 कॅरेट आणि 14 कॅरेट सोन्याच्या दागिन्यांची मागणी वाढत आहे.
हिऱ्यांच्या किमतीत घसरण, मागणीत वाढ
नैसर्गिक हिऱ्यांच्या किमतीत तब्बल 30% ची मोठी घट झाली आहे. 2022 च्या तुलनेत आता हे हिरे अधिक परवडणारे झाले आहेत. यामुळे सोलिटेअर डायमंड्सची (Solitaire Diamonds) मागणी खूप वाढली आहे. काही उद्योगातील अधिकाऱ्यांच्या मते, चालू आर्थिक वर्षात हिऱ्यांच्या विक्रीत 25% ते 35% ची वाढ झाली आहे. पूर्वी 7-8 लाख रुपयांना मिळणारी 1 कॅरेटची एंगेजमेंट रिंग (Engagement Ring) आता 5-5.5 लाख रुपयांमध्ये मिळत आहे.
सोन्याचे भाव गगनाला भिडले, 9K गोल्डची तेजी
सोन्याचे दर (Gold Prices) विक्रमी उच्चांकावर पोहोचले आहेत. 2026 च्या सुरुवातीला 24 कॅरेट सोन्याचा भाव प्रति 10 ग्रॅम ₹1,59,000 पर्यंत पोहोचला होता, जो मागील वर्षाच्या तुलनेत सुमारे 84% जास्त आहे. सोन्याचे दर वाढल्यामुळे, ग्राहक आता कमी सोन्याचे दागिने किंवा स्टडेड (Studded) डिझाईन्स असलेले दागिने खरेदी करण्यास प्राधान्य देत आहेत. याचा थेट परिणाम 9 कॅरेट आणि 14 कॅरेट सोन्याच्या दागिन्यांच्या मागणीवर होत आहे.
Millennials आणि Gen Z चा प्रभाव
आजकालचे तरुण ग्राहक, विशेषतः Millennials आणि Gen Z, आता पारंपरिक दागिन्यांपेक्षा वेगळे, परवडणारे आणि आधुनिक डिझाईन्स असलेले दागिने पसंत करत आहेत. ते स्वतःला व्यक्त करू शकतील अशा हलक्या वजनाच्या आणि कस्टमाईज्ड (Customized) दागिन्यांना अधिक पसंती देत आहेत. या गरजेला प्रतिसाद म्हणून, ज्वेलर्स 9 कॅरेट आणि 14 कॅरेट सोन्याचे अधिक पर्याय देत आहेत. जुलै 2025 मध्ये सरकारने 9 कॅरेट सोन्यासाठी BIS हॉलमार्किंगला (Hallmarking) मान्यता दिल्याने ग्राहकांचा विश्वास वाढला आहे. यानंतर 9 कॅरेट दागिन्यांच्या विक्रीत तब्बल 200% पर्यंत वाढ झाल्याचे काही ज्वेलर्सनी सांगितले आहे. लॅब-ग्रोन डायमंड्सची (Lab-Grown Diamonds - LGDs) मागणीही वाढत आहे, कारण ते स्वस्त आणि नैतिकदृष्ट्या योग्य मानले जातात. गेल्या वर्षी विकल्या गेलेल्या एंगेजमेंट रिंग्सपैकी 50% रिंग्स LGDs होत्या.
आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचा दबाव
भारतातील हिरा उद्योगावर आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही दबाव आहे. अमेरिकेने हिऱ्यांवर 50% पर्यंत आयात शुल्क (Tariff) लादले आहे, ज्यामुळे अमेरिकेत होणाऱ्या निर्यातीवर मोठा परिणाम झाला आहे. एप्रिल ते ऑगस्ट 2025 दरम्यान अमेरिकेला होणारी निर्याती 50% नी घटली आहे. चीनमधील मागणी कमी झाली होती, पण आता तिथे पुन्हा हळूहळू सुधारणा दिसत आहे.
पुढील काळातील अंदाज
FY27 साठी रिटेल ज्वेलरी मार्केट (Retail Jewelry Sector) न्यूट्रल (Neutral) राहण्याचा अंदाज आहे. FY26 मध्ये महसुलात 23% वाढ अपेक्षित आहे, याचे मुख्य कारण सोन्याचे उच्च दर आहेत. विश्वासार्हता, पारदर्शकता आणि नियम पालनामुळे संघटित ज्वेलर्स (Organized Jewelers) बाजारात आपली पकड मजबूत करतील. बदलत्या ग्राहकांच्या आवडीनिवडी, किमतींमधील चढ-उतार आणि सरकारी योजना यांचा फायदा घेऊन उद्योग पुढे जाईल.