भारतीय बाजारपेठेतील दुहेरी कल
GST च्या नवीन दरांमुळे भारतीय ग्राहक बाजारात आता 'दुहेरी गती' (Dual-Speed) दिसून येत आहे. कंपन्यांना दोन वेगवेगळ्या प्रकारच्या मागणीचा अनुभव येत आहे. भारताची अर्थव्यवस्था FY25-26 मध्ये 7.5% ते 7.8% च्या वेगाने वाढण्याची अपेक्षा आहे, ज्याला देशांतर्गत मागणीचा मोठा आधार आहे. Q3 2025 मध्ये ग्राहक खर्चात वाढ झाली असून, पुढील काळात यात आणखी वाढ अपेक्षित आहे. आशिया-पॅसिफिकमधील वाढता मध्यमवर्ग वस्तू आणि सेवा निवडताना किंमत, गुणवत्ता आणि उपयोगिता यांचा विचार करत आहे. पण या वाढीमध्ये एक मोठा फरक आहे. प्रीमियम सेगमेंट आणि उच्च उत्पन्न गटातील ग्राहकांची मागणी मजबूत आहे, ज्यामुळे काही MNCs च्या विक्रीने नवनवीन विक्रम केले आहेत. याउलट, कमी उत्पन्न असलेल्या शहरी ग्राहकांची मागणी अजूनही मंद असल्याचे दिसून येत आहे.
GST: मागणीला चालना देणारा घटक
सप्टेंबर 2025 मध्ये लागू झालेल्या GST दरांमधील बदलांमुळे अनेक उत्पादनांच्या किमती कमी झाल्या आणि ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळाला. यामुळे विक्रीत वाढ होण्यास मदत झाली. यामुळे अल्प मुदतीत महागाई 25-35 बेसिस पॉईंटने कमी होण्याची शक्यता आहे. मात्र, यातील काही गुंतागुंत कायम आहे. काही वस्तूंवरील इनपुट सर्व्हिसेसवर जास्त GST दर लागल्याने कंपन्यांना क्रेडिट जमा होण्याचा धोका आहे, ज्याचा परिणाम त्यांच्या वर्किंग कॅपिटलवर होऊ शकतो. पूर्ण परिणाम येत्या काही तिमाहीत समजतील.
MNCs चा 'प्रीमियम' फायदा
अनेक Multinational Corporations (MNCs) भारतीय बाजारपेठेतून चांगला फायदा मिळवत आहेत, विशेषतः त्यांच्या प्रीमियम उत्पादनांमध्ये. Apple Inc. ने Q4 2025 मध्ये भारतात विक्रमी कमाईची नोंद केली. त्यांचे iPhone, Mac आणि iPad सर्व्हिसेसमध्ये मजबूत डबल-डिजिट वाढ दिसून आली. 2025 मध्ये Apple चा स्मार्टफोन मार्केटमधील वाटा 9% (वॉल्यूम) आणि 28% (व्हॅल्यू) पर्यंत पोहोचला. जागतिक स्तरावर Apple चे मार्केट कॅपिटल अंदाजे $3 ट्रिलियन आहे.
AO Smith Corporation देखील 2026 मध्ये भारतात दुहेरी अंकी विक्री वाढीचा अंदाज व्यक्त करत आहे. कंपनीचा जागतिक मार्केट कॅप $7 बिलियन च्या आसपास आहे.
Colgate-Palmolive Company ने भारतात सलग तिमाहीत ऑर्गेनिक विक्री वाढ नोंदवली आहे, जी त्यांच्या प्रीमियम उत्पादनांच्या आणि नवीन इनोव्हेशन्सच्या धोरणामुळे शक्य झाली आहे. मात्र, शहरी भागात मागणी कमी असल्याचे आणि स्पर्धा वाढल्याचेही त्यांनी मान्य केले. जागतिक स्तरावर Colgate-Palmolive चे मार्केट कॅप $75 बिलियन च्या आसपास आहे, तर त्यांच्या भारतीय सबसिडियरीचे मार्केट कॅप सुमारे ₹57,559 कोटी आहे.
Mondelez International ने देखील डिसेंबर तिमाहीत भारतात सकारात्मक कामगिरी केली आहे. जागतिक स्तरावर Mondelez चे मार्केट कॅपिटल अंदाजे $76 बिलियन आहे.
क्षेत्रातील पुढील दिशा
भारतातील फास्ट-मूव्हिंग कंझ्युमर गुड्स (FMCG) क्षेत्राची वाढ अशीच सुरु राहण्याची अपेक्षा आहे. वाढती डिस्पोजेबल इन्कम, सरकारी खर्च आणि मेक-इन-इंडिया सारख्या धोरणांमुळे याला आणखी चालना मिळेल. वाढता मध्यमवर्ग आणि त्यांची बदलती खर्च करण्याची सवय यामुळे प्रीमियम उत्पादनांना मागणी वाढत आहे. एकूणच, भारताचे आर्थिक भविष्य सकारात्मक दिसत आहे, ज्यामुळे कंपन्यांसाठी या गतिमान बाजारपेठेत संधी टिकून आहेत.