भारतीय घरांमध्ये FMCG वस्तूंवर होणाऱ्या खर्चात **१०%** ची वाढ झाली आहे, तरीही खरेदीसाठी दुकानात जाण्याचे प्रमाण कमी झाले आहे. ग्राहक आता कमी पण मोठ्या आणि प्रीमियम खरेदीकडे वळत असल्याने FMCG कंपन्यांना त्यांच्या स्ट्रॅटेजी बदलणे भाग पडत आहे.
भारतीय ग्राहकांच्या दैनंदिन वस्तूंच्या खरेदीच्या पद्धतीत मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. गेल्या वर्षभरात FMCG वस्तूंवर होणारा एकूण खर्च १०% ने वाढला आहे, परंतु खरेदीसाठी दुकानात जाण्याचे प्रमाण मात्र घटले आहे. याचाच अर्थ, ग्राहक आता कमी वेळा दुकानात जाऊन मोठी आणि निवडक खरेदी करत आहेत.
प्रीमियम उत्पादनांची लाट (Premiumization)
सध्या ग्राहकांचा कल 'प्रीमियम' वस्तूंवर अधिक आहे. लहान पाकिटांऐवजी (Sachets) आता लोक मोठ्या बाटल्या किंवा पॅक्स खरेदी करण्याला पसंती देत आहेत. विशेषतः पर्सनल केअर आणि स्नॅकिंग सेगमेंटमध्ये ही प्रवृत्ती अधिक दिसून येत आहे. स्वस्त उत्पादनांपेक्षा 'व्हॅल्यू-बेस्ड' किंवा लक्झरी उत्पादनांची मागणी वाढली आहे.
कंपन्यांसमोरील नवी आव्हाने
पारंपारिक काळातील FMCG कंपन्यांचे यश हे त्यांच्या 'डिस्ट्रिब्युशन नेटवर्क'वर अवलंबून होते. परंतु, आता ग्राहक दुकानांत जाण्याऐवजी डिजिटल, ई-कॉमर्स आणि क्विक-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मचा वापर करत आहेत. त्यामुळे मोठ्या कंपन्यांना आता नवीन डिजिटल स्ट्रॅटेजीवर भर द्यावा लागत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाच्या गोष्टी:
- मार्केट शेअरची लढाई: डिजिटल-फर्स्ट ब्रँड्स आणि प्रायव्हेट लेबल्समुळे जुन्या कंपन्यांच्या ब्रँड लॉयल्टीला धक्का बसत आहे.
- मार्जिनवर दबाव: वाढती वाहतूक खर्च आणि कच्च्या मालाच्या किमतींमुळे कंपन्यांच्या नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो.
- 'शेअर ऑफ बास्केट'चे महत्त्व: आता फक्त दुकानातील गर्दी पाहून कंपनीचे भविष्य ठरवता येणार नाही, तर ग्राहकाच्या एका खरेदीत (Basket) कंपनीचा वाटा किती आहे, हे तपासणे आता जास्त महत्त्वाचे ठरणार आहे.