भारताच्या FMCG उद्योगासाठी २०२६ चे दुसरे तिमाही (Q2) आव्हानात्मक ठरले आहे. महागाई आणि ग्रामीण भागातील उत्पन्न कमी झाल्याने विक्रीमध्ये **२%** ची घट नोंदवली गेली आहे, ज्यामुळे **६८%** प्रॉडक्ट कॅटेगरीवर थेट परिणाम झाला आहे.
भारतीय FMCG क्षेत्रात सध्या चिंतेचे वातावरण आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, संपूर्ण देशात उत्पादनांच्या विक्रीत २% ची घट दिसून आली आहे. विशेष म्हणजे, ही मंदी आता केवळ चैनीच्या वस्तूंपुरती मर्यादित न राहता, जीवनावश्यक अन्नपदार्थ आणि पर्सनल केअर उत्पादनांपर्यंत पोहोचली आहे.
वाढती महागाई आणि मार्जिनचा दबाव
उत्पादन खर्च नियंत्रणात ठेवणे कंपन्यांसाठी मोठे आव्हान ठरत आहे. जून २०२६ पर्यंत घाऊक महागाईचा दर ९.९% वर पोहोचला असून, कच्च्या तेलाच्या किमती १०० डॉलर प्रति बॅरलच्या वर गेल्या आहेत. यामुळे लॉजिस्टिक आणि उत्पादन खर्च वाढला आहे. कंपन्यांनी किमती वाढवल्या असल्या, तरी ५ ते १० रुपयांच्या एंट्री-लेव्हल उत्पादनांच्या मागणीत मोठी घट झाली आहे.
ग्रामीण बाजारपेठेत मंदीचे सावट
ग्रामीण भाग जो नेहमीच FMCG क्षेत्राचा ग्रोथ इंजिन राहिला आहे, तिथे विक्री ५% नी खाली आली आहे. याउलट शहरी भागात ०.१% ची किरकोळ वाढ पाहायला मिळाली. जूनमधील ४०% पावसाच्या तुटीमुळे शेतीवर आधारित उत्पन्नावर परिणाम झाला असून, उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र आणि बिहार सारख्या राज्यांतील विक्रीवर याचा मोठा परिणाम झाला आहे.
रिटेल चॅनेलमध्ये मोठा बदल
भारतातील खरेदीच्या पद्धतीत आमूलाग्र बदल होत आहेत. पारंपारिक 'किराणा' स्टोअर्सच्या विक्रीत ६% घट झाली आहे, जे अजूनही एकूण मार्केटचा ८२% हिस्सा व्यापतात. याउलट, मॉडर्न ट्रेडमध्ये १७.५% आणि ई-कॉमर्समध्ये ३४.८% ची मोठी वाढ झाली आहे. मेट्रो शहरांमध्ये 'क्विक कॉमर्स'चा प्रभाव वाढत असून डार्क स्टोअर्सच्या संख्येत ४८% वाढ झाली आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे
सध्या मार्केटमध्ये 'Flight to Quality' पाहायला मिळत आहे. लहान कंपन्यांच्या तुलनेत मोठ्या आणि विश्वासार्ह ब्रँड्सना ग्राहक पसंती देत आहेत. गुंतवणूकदारांनी आता मान्सूनची प्रगती, ग्रामीण भागातील मजुरीचा दर आणि कच्च्या मालाच्या किमतींकडे बारकाईने लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.