नवीन CBRE रिपोर्टनुसार, भारतात ग्राहकांचा अनुभवांवर (Experiences) होणारा खर्च **2030** पर्यंत **10.3% CAGR** दराने वाढेल, जो वस्तूंच्या विक्रीपेक्षा जास्त असेल. यात हॉटेल बुकिंग **10.6%** दराने वाढण्याची शक्यता आहे, विशेषतः Gen Z च्या लाइफस्टाइल प्रवासाच्या मागणीमुळे.
काय आहे अहवालात?
भारतातील ग्राहक आता वस्तूंपेक्षा अनुभवांवर (Experiences) जास्त खर्च करण्यास प्राधान्य देत आहेत. CBRE Research च्या नवीन अहवालानुसार, 2025 ते 2030 या काळात, अनुभवांवरील घरगुती खर्चात 10.3% CAGR ने वाढ अपेक्षित आहे. याउलट, वस्तूंच्या विक्रीत 9.1% वाढीचा अंदाज आहे. विशेषतः हॉटेल बुकिंग आणि निवास 10.6% वार्षिक वाढीसह या ट्रेंडमध्ये आघाडीवर असेल. याचा अर्थ भारतीय कुटुंबं, विशेषतः तरुण पिढी, आपल्या कमाईचा मोठा हिस्सा आता 'अनुभव' घेण्यासाठी वापरत आहे.
Gen Z चा प्रभाव
कोरोनानंतर बदललेल्या जीवनशैलीत प्रवास आणि मनोरंजनाला महत्त्व प्राप्त झाले आहे. CBRE च्या मते, 1997 ते 2012 दरम्यान जन्मलेली 'जनरेशन झेड' (Gen Z) या बदलामागील प्रमुख कारण आहे. जसे हे तरुण आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र होत आहेत, तशी त्यांची अद्वितीय आणि डिजिटल जगात शेअर करता येण्याजोग्या प्रवासाच्या अनुभवांची मागणी वाढत आहे. त्यामुळे, आता ग्राहक केवळ राहण्यासाठी हॉटेल शोधत नसून, तिथे मिळणारे खास अनुभव, सामुदायिक जागा, वेलनेस सुविधा आणि तंत्रज्ञानाचा वापर यालाही महत्त्व देत आहेत.
लाइफस्टाइल हॉटेल्सची वाढ
या बदलत्या मागणीला प्रतिसाद म्हणून, 'लाइफस्टाइल हॉटेल' सेगमेंट वेगाने वाढत आहे. ही हॉटेल्स पारंपरिक मोठ्या चेन आणि लहान बुटीक हॉटेल्सच्या मध्ये येतात. ती बुटीक हॉटेल्ससारखी अनोखी डिझाइन आणि स्थानिक वैशिष्ट्ये देतात, पण मोठ्या ब्रँड्सचे व्यवस्थापन आणि विस्तार क्षमताही देतात. एकूणच हॉटेल बाजारात स्थिर वाढ अपेक्षित असली तरी, लाइफस्टाइल हॉटेल्सचा पुरवठा 2030 पर्यंत दरवर्षी 10% दराने वाढण्याची शक्यता आहे, जी एकूण हॉटेल क्षेत्राच्या 2% वाढीपेक्षा खूप जास्त आहे. याचा अर्थ मोठे हॉस्पिटॅलिटी ब्रँड्स या विशिष्ट मागणीला पकडण्यासाठी आपली रणनीती बदलत आहेत.
व्यवसाय आणि आर्थिक बाजू
लाइफस्टाइल हॉटेल्सची वाढ केवळ मागणीमुळे नाही, तर महसुलातील कार्यक्षमतेमुळेही होत आहे. अहवालानुसार, लाइफस्टाइल हॉटेल्समध्ये 'रेव्हेन्यू पर अवेलेबल रूम' (RevPAR) मध्ये चांगली वाढ दिसून येते. 2025 मध्ये, आशिया पॅसिफिक प्रदेशातील उच्च-श्रेणीतील लाइफस्टाइल हॉटेल्सनी पारंपरिक हॉटेल्सच्या तुलनेत 13% जास्त RevPAR मिळवला, तर मध्यम-श्रेणीतील लाइफस्टाइल ब्रँड्समध्ये 7% जास्त RevPAR होता. यामागे उत्तम व्यवस्थापन आणि फूड अँड बेव्हरेज सेवांमधून मिळणारे जास्त उत्पन्न आहे. भारतात, इंडियन हॉटेल्स कंपनी (IHCL), ईआयएच लिमिटेड (ओबेरॉय), लेमन ट्री हॉटेल्स आणि चालेट हॉटेल्स यांसारख्या कंपन्या या वाढत्या बाजारपेठेत उतरण्यासाठी लक्झरी आणि मध्यम-श्रेणी दोन्ही सेगमेंटमध्ये विस्तार करत आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी जोखीम आणि महत्त्वाचे मुद्दे
हॉटेल क्षेत्राची वाढ सकारात्मक दिसत असली तरी, गुंतवणूकदारांनी या व्यवसायातील धोके लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. हा उद्योग अत्यंत चक्रीय (Cyclical) आहे, म्हणजे आर्थिक मंदी, व्याजदर वाढ आणि ग्राहकांच्या खर्चातील बदल याचा नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो. लाइफस्टाइल हॉटेल्स विकसित करण्यासाठी मोठ्या भांडवली गुंतवणुकीची आवश्यकता असते, ज्यामुळे रोख प्रवाह (Cash Flow) आणि कर्जाची पातळी वाढू शकते. तसेच, कंपन्यांना सातत्याने स्पर्धात्मक RevPAR राखणे आणि खर्च नियंत्रित करणे आवश्यक आहे. गुंतवणूकदारांनी ऑक्युपन्सी रेट (Occupancy Rate), सरासरी दैनिक खोली दर (Average Daily Room Rate), कर्ज-इक्विटी गुणोत्तर (Debt-to-Equity Ratio) आणि मागणीच्या चक्रानुसार नवीन प्रॉपर्टी उघडण्याच्या वेळा यावर लक्ष ठेवले पाहिजे.