ITC ने आपल्या 'आशीर्वाद' (Aashirvaad) फ्रेश डेअरी व्यवसायाचा विस्तार बिहार, पश्चिम बंगाल आणि झारखंडमध्ये सुरू केला आहे. असंघटित दुग्ध बाजाराला लक्ष्य करत कंपनी आता ब्रँडेड आणि व्हॅल्यू-ॲडेड उत्पादनांवर आपला भर देत आहे.
'आशीर्वाद'ची घौडदौड
ITC आता पूर्व भारतातील दूध बाजारात मोठे पाऊल टाकत आहे. कंपनी अशा ग्राहकांना लक्ष्य करत आहे जे अजूनही सुट्या किंवा विना-ब्रँडेड दुधाचा वापर करतात. या भागात कंपनीने मुंगेर, पाटणा, मुझफ्फरपूर, गया, रांची, हावडा आणि बर्धमान यांसारख्या शहरांत प्रक्रिया केंद्रे (Processing Facilities) सज्ज केली आहेत. कंपनीचा मुख्य उद्देश केवळ दूध विकणे नसून, दही, पनीर, लस्सी आणि मिष्टी दोई यांसारख्या अधिक नफा मिळवून देणाऱ्या उत्पादनांवर लक्ष केंद्रित करणे हा आहे.
'प्रोजेक्ट गोमुख' आणि सप्लाय चेन
या विस्तारामागे 'प्रोजेक्ट गोमुख' (Project Gomukh) ही एक महत्त्वाची रणनीती आहे. याअंतर्गत कंपनी ४०,००० पेक्षा जास्त दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यांशी थेट जोडली गेली आहे. त्यांना पशुवैद्यकीय मदत, जनावरांचे खाद्य आणि व्यवस्थापन सेवा देऊन दुधाची गुणवत्ता आणि उपलब्धता सुधारण्यावर ITC चा भर आहे. 'फार्म-टू-फॉर्क' मॉडेलद्वारे गुणवत्ता नियंत्रणावर कंपनीचा पूर्ण ताबा असणार आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे आव्हान?
FMCG पोर्टफोलिओ वाढवण्यासाठी आणि सिगारेट व्यवसायावरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी हे पाऊल महत्त्वाचे असले तरी, रस्ता सोपा नाही. पूर्व भारतातील डेअरी मार्केटमध्ये आधीच मोठ्या सहकारी संस्था आणि राष्ट्रीय कंपन्यांचे वर्चस्व आहे. डेअरी क्षेत्रात कोल्ड-चेन लॉजिस्टिकसाठी मोठा भांडवली खर्च (Capital Intensive) करावा लागतो. ताज्या दुग्धजन्य पदार्थांचे आयुष्य कमी असल्याने सप्लाय चेनमध्ये छोटीशी चूकही कंपनीच्या मार्जिनवर मोठा परिणाम करू शकते. त्यामुळे, ही आक्रमक विस्तार योजना कंपनीच्या नफ्यावर कसा परिणाम करते, हे पाहणे गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे.