Whalesbook
काय आहे संपूर्ण प्रकरण?
ITC ने असा आरोप केला आहे की, Britannia Industries ने त्यांच्या 'Sunfeast Wowzers' या बिस्किटांच्या (जे चीज फ्लेवरमध्ये येतात) पॅकेजिंगची हुबेहूब नक्कल केली आहे. ITC नुसार, Britannia ची '50:50 Cheese Dipped' ही उत्पादनं 'Sunfeast Wowzers' सारखीच दिसतात, जी ITC ने 2024 च्या उत्तरार्धात बाजारात आणली होती. ITC ने दावा केला आहे की, 'Sunfeast Wowzers' पहिल्याच वर्षात त्यांच्या कॅटेगरीमध्ये दुसऱ्या क्रमांकावर पोहोचली आणि त्यांनी अंदाजे ₹51 कोटींचा सेल्स टर्नओव्हर (Sales Turnover) मिळवला.
ITC ने कोर्टात विनंती केली आहे की Britannia ला हे उत्पादन बनवण्यापासून, विकण्यापासून किंवा जाहिरात करण्यापासून रोखावे. मात्र, प्राथमिक सुनावणीत Calcutta High Court ने लगेच कोणताही मनाई हुकूम (Injunction) देण्यास नकार दिला आहे. कोर्टाने दोन्ही पक्षांना आपापले प्रतिज्ञापत्र (Affidavits) सादर करण्याचे आदेश दिले आहेत. कोर्टाचा हा निर्णय दर्शवतो की प्रकरण अजून लांबण्याची शक्यता आहे आणि याचा दोन्ही कंपन्यांच्या मार्केट स्ट्रॅटेजीवर परिणाम होऊ शकतो.
भारतीय बिस्किट बाजारात वाढती स्पर्धा
भारतीय बिस्किट मार्केटमध्ये Britannia चा दबदबा आहे, त्यांचा मार्केट शेअर अंदाजे 38% आहे. त्यानंतर Parle चा वाटा सुमारे 32% आहे. पण आता ITC एक मोठी स्पर्धक म्हणून उदयास आली आहे. FY24 मध्ये ITC च्या फूड बिझनेसने ₹17,194.5 कोटींची विक्री केली, जी Britannia च्या ₹16,769.2 कोटींच्या एकत्रित विक्रीपेक्षा जास्त आहे. या आकडेवारीमुळे ITC आता Nestle India नंतर भारतातील दुसरी सर्वात मोठी पॅकेज्ड फूड कंपनी बनली आहे, जी Britannia च्या पुढे आहे.
या स्पर्धेत टिकून राहण्यासाठी कंपन्या आपल्या ब्रँडच्या युनिकनेसवर (Uniqueness) भर देत आहेत. ITC चा दावा आहे की 'Sunfeast Wowzers' चे काळे, नारंगी आणि पिवळे रंगाचे पॅकेजिंग हे एक मूळ कलात्मक काम (Original artistic work) असून ते कॉपीराईट कायद्यानुसार संरक्षित आहे. दुसरीकडे, Britannia देशभरात 90% गावांमध्ये आणि 28 लाखांहून अधिक रिटेल आउटलेटपर्यंत पोहोचते. ते ₹5 आणि ₹10 रुपयांसारख्या स्वस्त पॅक स्ट्रॅटेजीचा वापर करून प्रीमियम बिस्किट्सही ग्राहकांपर्यंत पोहोचवतात.
विश्लेषकांचे मत आणि मार्केट व्हॅल्युएशन
सध्या Britannia चे P/E (Price-to-Earnings) रेशो अंदाजे 62x आहे, जे त्याच्या प्रीमियम व्हॅल्युएशन (Premium Valuation) आणि सातत्यपूर्ण वाढीमुळे आहे. मात्र, FY25 मध्ये कंपनीचा अंदाजित नफा वाढीचा दर 12.9% असेल, जो भारतीय बाजाराच्या सरासरी 17% दरापेक्षा कमी आहे. याउलट, ITC चा P/E रेशो अंदाजे 20-26x आहे, जो अधिक सुरक्षित मानला जातो. FY24 मध्ये ITC च्या फूड बिझनेसने 9% ची वाढ दर्शविली, जी Britannia च्या 2.9% वाढीपेक्षा लक्षणीय आहे. याचा अर्थ ITC फूड सेगमेंटमध्ये वेगाने आगेकूच करत आहे.
या दोन्ही कंपन्यांमध्ये यापूर्वीही पॅकेजिंगवरून कायदेशीर वाद झाले आहेत. 2016 मध्ये ITC ने Britannia वर 'Sunfeast Farmlite Digestive - All Good' आणि Britannia च्या 'Nutri Choice Digestive Zero' यांच्या पॅकेजिंगमधील समानतेवरून खटला दाखल केला होता.
पुढील शक्यता
पुढील काळात दोन्ही कंपन्या नवनवीन उत्पादनं आणण्यावर आणि मार्केटमध्ये आपली पोहोच वाढवण्यावर लक्ष केंद्रित करतील. Britannia मार्केट शेअर वाढवण्यासाठी आणि प्रीमियम उत्पादनांकडे लक्ष देईल, तर ITC आपली वाढ कायम ठेवण्याचा प्रयत्न करेल. या कायदेशीर लढाईचा निकाल दोन्ही ब्रँड्सच्या इमेजवर परिणाम करू शकतो, पण दोन्ही कंपन्यांमधील तीव्र स्पर्धा मात्र कायम राहील.