HUL आणि FMCG कंपन्यांचा मोठा निर्णय; 'व्हे' प्रोटीनला बाय-बाय, आता यीस्ट प्रोटीनवर भर

भारतीय फूड आणि न्यूट्रिशन कंपन्यांनी आता पारंपरिक 'व्हे' प्रोटीनला पर्याय शोधण्यास सुरुवात केली आहे. गेल्या दोन वर्षांत या कच्च्या मालाच्या किमती प्रचंड वाढल्याने Hindustan Unilever (HUL), Cosmix आणि The Good Bug यांसारख्या कंपन्यांनी आता 'फरमेंटेड यीस्ट प्रोटीन'चा मार्ग निवडला आहे.

आयात खर्चाचा मोठा ताण

भारतात सध्या लागणाऱ्या एकूण व्हे प्रोटीनपैकी ८०% ते ८५% हिस्सा हा आयातीवर अवलंबून आहे. आपल्या देशातील दुग्धव्यवसाय हा प्रामुख्याने दूध उत्पादनावर केंद्रित असल्याने 'चीज' निर्मिती कमी होते, ज्यामुळे नैसर्गिक व्हे प्रोटीनचा तुटवडा जाणवतो. आंतरराष्ट्रीय बाजारात किमती वाढल्या की याचा थेट फटका भारतीय कंपन्यांच्या मार्जिनला बसतो.

किमतीत मोठी तफावत

यीस्ट प्रोटीन वापरण्याचे मुख्य कारण म्हणजे त्याची कमी किंमत. यीस्ट प्रोटीनचा कच्चा माल साधारण ₹७०० ते ₹८०० प्रति किलो दराने मिळतो, तर चांगल्या दर्जाचे व्हे प्रोटीन ₹२,३०० प्रति किलोच्या वर जाते. यामुळे कंपन्यांना त्यांच्या नफ्यात वाढ करणे किंवा ग्राहकांना स्वस्त किमतीत उत्पादने देणे शक्य होणार आहे, ज्याचा फायदा भारतातील त्या ९७% कुटुंबांना होऊ शकतो, जे सध्या प्रथिनयुक्त आहार घेण्यापासून दूर आहेत.

पचनासाठी उत्तम आणि ब्रँडिंगचा आधार

अनेक भारतीयांना लॅक्टोज इनटॉलरन्सचा (Lactose Intolerance) त्रास असल्याने त्यांना व्हे प्रोटीन पचायला जड जाते. यीस्ट प्रोटीन हे पचायला हलके असून त्याचा अमिनो ॲसिड प्रोफाइल दुग्धजन्य उत्पादनांसारखाच आहे. HUL आता त्यांच्या जुन्या आणि विश्वासार्ह 'Horlicks' ब्रँडच्या माध्यमातून याला जिम सप्लीमेंटऐवजी एक 'दैनंदिन आहार' म्हणून बाजारात आणत आहे.

गुंतवणूकदारांसाठी आव्हाने

हे चित्र आशादायक वाटत असले तरी, ग्राहकांची मानसिकता बदलणे हे मोठे आव्हान आहे. अनेक फिटनेस प्रेमी अजूनही व्हे प्रोटीनलाच 'गोल्ड स्टँडर्ड' मानतात. तसेच, यीस्ट प्रोटीनचे देशांतर्गत उत्पादन अजून सुरुवातीच्या टप्प्यावर आहे. पुरवठा साखळी (Supply Chain) आणि गुणवत्तेचे निकष यावर कंपन्या किती सक्षमपणे काम करतात, यावरच या बदलाचे यश अवलंबून असेल.