सोन्याचे भाव कोसळले, तरीही अक्षय्य तृतीयेला भारतीयांची सोन्यावर नजर!

सोन्याच्या भावात मोठी घसरण का झाली?

मार्च २०२६ मध्ये सोन्याच्या भावात मोठी घसरण झाली. मागील एका सत्रात सोन्याचे भाव तब्बल 10% पेक्षा जास्त कोसळले. विशेष म्हणजे, मार्च २०२५ ते मार्च २०२६ या एका वर्षात सोन्याने जवळपास 90% ची जबरदस्त तेजी अनुभवली होती. या अचानक घसरणीमागे जागतिक स्तरावरील काही प्रमुख कारणं होती. इराण आणि इस्रायलमधील संघर्षामुळे (Iran-Israel conflict) महागाई वाढण्याची भीती (Inflation Fears) पुन्हा डोके वर काढू लागली. तसेच, अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने (US Federal Reserve) व्याजदर (Interest Rates) लवकर कमी न करण्याच्या संकेतांनी सोन्याच्या मार्केटवर दबाव आणला. फेडरल रिझर्व्हने मार्च २०२६ मध्ये व्याजदर 3.50%-3.75% च्या दरम्यान ठेवले आहेत, ज्यामुळे महागाई नियंत्रणात आणण्यासाठी कडक धोरण कायम ठेवण्याचा त्यांचा मानस दिसतो.

अक्षय्य तृतीयेला भारतीय मागणीत तेजीची चिन्हे

सध्या सोन्याचे भाव $4,800-$4,900 प्रति औंस (Ounce) आहेत, जे जानेवारी २०२६ मधील $5,500 च्या उच्चांकावरून खाली आले आहेत. तरीही, भारतात येणाऱ्या अक्षय्य तृतीयेच्या (Akshaya Tritiya) सणासाठी बाजारात उत्साहाचे वातावरण आहे. भारतीय संस्कृतीत सोन्याला विशेष महत्त्व आहे आणि लग्नसराईही (Wedding Season) जवळ आहे. ग्राहक हलके (Lightweight) आणि आधुनिक डिझाइनच्या दागिन्यांना (Jewelry Designs) अधिक पसंती देत आहेत. अनेक गुंतवणूकदार भाव कमी झाल्यावर डिजिटल गोल्ड (Digital Gold) प्लॅटफॉर्मवर खरेदी करत आहेत, तर काही जण नफ्यावर विक्रीही करत आहेत. यामुळे देशांतर्गत मागणी (Domestic Demand) अल्पकालीन जागतिक किमतीतील अस्थिरतेपासून मोठ्या प्रमाणात सुरक्षित राहिली आहे.

मोठे ज्वेलर्स आणि त्यांची कामगिरी

टायटन कंपनी (Titan Company), ज्याचा मार्केट कॅप (Market Cap) सुमारे ₹401,838 कोटी आहे, आणि कल्याण ज्वेलर्स इंडिया (Kalyan Jewellers India), ज्याचा मार्केट कॅप सुमारे ₹44,082 कोटी आहे, यांसारख्या प्रमुख ज्वेलर्सना ग्राहकांचा चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. टायटन कंपनीचा पी/ई रेशो (P/E Ratio) सुमारे 83.3 आणि कल्याण ज्वेलर्सचा सुमारे 39-40.48 आहे. या कंपन्यांची कामगिरी चांगली आहे आणि वाढीच्या अपेक्षांमुळे त्यांच्या व्हॅल्युएशनमध्ये (Valuation) तेजी दिसत आहे. कॅरेटलेन (CaratLane) नुसार, हलक्या वजनाच्या दागिन्यांसोबतच सॉलिटेअर सेट्ससारख्या (Solitaire Sets) महागड्या दागिन्यांचीही मागणी वाढत आहे. जवळजवळ 80% ग्राहक डायमंड ज्वेलरीला पसंती देत आहेत.

भारतातील सोन्याचे महत्त्व

भारतीय घरांमध्ये अंदाजे $5 ट्रिलियन पेक्षा जास्त किमतीचे सोने आहे, जे जागतिक पातळीवर काढलेल्या एकूण सोन्याच्या 11-16% आहे. हे सोने महागाई आणि इतर आर्थिक अडचणींमध्ये भारतीय लोकांसाठी एक महत्त्वाचा संपत्तीचा साठा (Store of Wealth) म्हणून काम करते. हे सोने अनेक पिढ्यांपासून चालत आलेले आहे आणि भारताची प्राथमिक पर्यायी मालमत्ता (Alternative Asset) म्हणून ओळखले जाते.

बाजारासमोरील धोके

सोन्याच्या भावातील अचानक होणारी ही मोठी उलथापालथ (Price Swings) ग्राहकांच्या खरेदी क्षमतेवर परिणाम करू शकते, विशेषतः कमी उत्पन्न गटातील लोकांवर. तसेच, टायटन आणि कल्याण ज्वेलर्ससारख्या कंपन्यांचे उच्च पी/ई रेशो (High P/E Ratios) दर्शवतात की त्यांचे मूल्यांकन (Valuation) सतत वाढीवर अवलंबून आहे. जर अर्थव्यवस्था मंदावली किंवा महागाई वाढली, तर त्याचा परिणाम ग्राहक खर्चावर होऊ शकतो. जागतिक स्तरावर इराण-इस्रायल संघर्ष वाढल्यास सोन्याच्या भावात पुन्हा मोठी वाढ किंवा घसरण होऊ शकते.

भविष्यातील अंदाज

विश्लेषकांच्या मते, २०२६ च्या अखेरीस सोन्याचे भाव $5,400 ते $6,300 प्रति औंसपर्यंत जाऊ शकतात. भू-राजकीय तणाव (Geopolitical Risks) आणि सेंट्रल बँकांची (Central Banks) सोन्याची वाढती खरेदी यामुळे सोन्याला मागणी कायम राहील. अल्पकालीन किमतीतील अस्थिरता असली तरी, सोन्याचे मूलभूत चालक (Fundamental Drivers) जसे की भू-राजकीय जोखीम, सेंट्रल बँक डायव्हर्सिफिकेशन आणि महागाईचा हेज (Inflation Hedge) म्हणून काम करणे, हे मजबूत आहेत.