भारतीय फूड कंपन्या प्रिझर्व्हेटिव्ह-फ्री (preservative-free) पदार्थांची वाढती मागणी पूर्ण करण्यासाठी आधुनिक पॅकेजिंग तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूक वाढवत आहेत. आरोग्यदायी उत्पादनांकडे ग्राहकांचा वाढता कल लक्षात घेता, कंपन्यांना उत्पादनाचा खर्च वाढला आहे. विशेषतः डेअरी आणि बेव्हरेज कंपन्यांसाठी पॅकेजिंगचा खर्च एकूण उत्पादनाच्या खर्चाच्या **50%** पर्यंत पोहोचला आहे.
प्रिझर्व्हेटिव्ह-फ्री उत्पादनांची वाढती मागणी
भारतातील फूड कंपन्या आता आपल्या उत्पादनांच्या पॅकेजिंगमध्ये बदल करत आहेत. ग्राहक आता 'क्लीन लेबल' (clean-label) आणि प्रिझर्व्हेटिव्ह-फ्री पदार्थांना अधिक पसंती देत आहेत. त्यामुळे, कंपन्या रासायनिक पदार्थांचा वापर न करता उत्पादनांची ताजेपणा आणि गुणवत्ता टिकवण्यासाठी आधुनिक पॅकेजिंग तंत्रज्ञानाचा अवलंब करत आहेत. यासाठी संशोधन आणि नवीन मटेरियलमध्ये मोठी गुंतवणूक करणे आवश्यक आहे.
ॲडव्हान्स्ड पॅकेजिंग मटेरियलकडे कल
केमिकल प्रिझर्व्हेटिव्ह्सशिवाय उत्पादने ताजी ठेवण्यासाठी, कंपन्या नायट्रोजन फ्लशिंग (nitrogen flushing) सारखे तंत्रज्ञान वापरत आहेत. यामध्ये ऑक्सिजनऐवजी नायट्रोजन वायू पॅकेजमध्ये भरला जातो, ज्यामुळे उत्पादन लवकर खराब होत नाही. याशिवाय, कंपन्या मल्टी-लेयर बॅरियर फिल्म्स (multi-layer barrier films) आणि मोनो-मटेरियल (mono-material) रिसायकल करण्यायोग्य लॅमिनेट्सचा वापर करत आहेत. अक्षय कल्प ऑरगॅनिक (Akshayakalpa Organic) सारख्या डेअरी कंपन्यांनी पेपरबोर्ड पॅकेजिंगमध्ये (paperboard packaging) विशेष कोटिंगचा वापर सुरू केला आहे. 'खेतीका' (Khetika) सारख्या कंपन्यांनी गेल्या तीन वर्षांत संशोधन आणि विकासावरील खर्च जवळपास 50% ने वाढवला आहे.
नफा मार्जिन आणि खर्चावरील परिणाम
या नवीन तंत्रज्ञानामुळे उत्पादनाचा प्रति युनिट खर्च 30% ते 60% पर्यंत वाढू शकतो. फूड इंडस्ट्रीमध्ये, पॅकेजिंगचा खर्च आधीच एकूण उत्पादनाच्या खर्चाच्या 10% ते 40% पर्यंत असतो, तर डेअरी आणि बेव्हरेज कंपन्यांसाठी तो 50% पर्यंत जाऊ शकतो. त्यामुळे, कंपन्यांच्या नफा मार्जिनवर दबाव येऊ शकतो. कंपन्यांना हे खर्च वाढलेल्या किमतींद्वारे ग्राहकांवर लादणे किंवा उच्च किमतीच्या प्रीमियम उत्पादनांना प्रोत्साहन देणे यावर विचार करावा लागेल.
बाजारातील स्पर्धात्मक फायदा
आयटीसी लिमिटेड (ITC Ltd) सारख्या मोठ्या कंपन्यांसाठी, त्यांचे स्वतःचे पेपरबोर्ड आणि पॅकेजिंग व्यवसाय असणे हा एक मोठा फायदा आहे. यामुळे लहान ब्रँड्सच्या तुलनेत नवीन पॅकेजिंग डिझाइनची चाचणी आणि विकास जलद होतो, जे थर्ड-पार्टी सप्लायर्सवर अवलंबून असतात. याव्यतिरिक्त, ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मवर (e-commerce platforms) विक्री वाढवण्यासाठी मिनिमलिस्ट पॅकेजिंग (minimalist packaging) आणि क्लीन टायपोग्राफी (clean typography) चा वापर वाढत आहे. या ब्रँड्ससाठी, पॅकेजिंग हे प्रीमियम उत्पादनाचे संकेत देणारे एक महत्त्वाचे माध्यम आहे.
गुंतवणूकदारांनी याकडे लक्ष ठेवले पाहिजे की कंपन्या वाढलेला पॅकेजिंगचा खर्च ग्राहकांकडून वसूल करू शकतील की नाही, किंवा यामुळे नफ्यावर दीर्घकाळ परिणाम होईल. वाढलेल्या खर्चावर नियंत्रण ठेवून ब्रँडची निष्ठा टिकवून ठेवणे हे पॅकेज्ड फूड आणि डेअरी क्षेत्रातील कंपन्यांसाठी आगामी तिमाही निकालांमध्ये महत्त्वाचे ठरेल.