FSSAI ने आता हाय-शुगर, सॉल्ट आणि फॅट असलेल्या प्रोसेस्ड फूडवर अनिवार्य 'लाल षटकोनी' (Red-Hexagon) वॉर्निंग लेबल लावण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. या निर्णयाचा मोठा परिणाम एफएमसीजी कंपन्यांच्या प्रॉडक्ट स्ट्रॅटेजीवर आणि कॉस्टिंगवर होणार आहे.
ग्राहकांसाठी सोपा इशारा
आता खाद्यपदार्थांच्या पाकिटांवर काय आहे, हे समजून घेणे अधिक सोपे होणार आहे. FSSAI ने सुप्रीम कोर्टात सादर केलेल्या प्रस्तावानुसार, ज्या पदार्थांमध्ये साखर, मीठ किंवा फॅटचे प्रमाण निर्धारित मर्यादेपेक्षा जास्त आहे, त्यावर लाल रंगाचा षटकोन असणे बंधनकारक असेल. स्टार-रेटिंग सिस्टमऐवजी आता या थेट चेतावणी देणाऱ्या चिन्हाचा वापर केला जाणार आहे.
एफएमसीजी (FMCG) क्षेत्रावर परिणाम
हा नवीन नियम लागू झाल्यास स्नॅक्स आणि बिस्किटे बनवणाऱ्या कंपन्यांना मोठा बदल करावा लागेल. कंपन्यांसमोर आता दोन मार्ग आहेत:
- रिफॉर्म्युलेशन: उत्पादनातील साखरेचे किंवा मिठाचे प्रमाण कमी करून रेसिपी बदलणे, ज्यासाठी मोठ्या गुंतवणुकीची आणि वेळेची गरज आहे.
- लेबल स्वीकारणे: सध्याची रेसिपी कायम ठेवून पाकिटावर 'लाल षटकोनी' लेबल लावणे, ज्यामुळे ग्राहकांच्या पसंतीवर आणि ब्रँड इमेजवर परिणाम होऊ शकतो.
सवलत कोणाला मिळणार?
FSSAI ने स्पष्ट केले आहे की, शुद्ध तूप, खाद्यतेल, मध आणि ज्या वस्तूंमध्ये एकच घटक आहे (Single-ingredient products), त्यांना या नियमांमधून वगळण्यात आले आहे. या नियमाचा मुख्य उद्देश प्रोसेस्ड फूडमधील घातक घटकांवर नियंत्रण मिळवणे हा आहे.
पुढील पाऊल
ICMR आणि नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ न्यूट्रिशनच्या २०२४ च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार ही नियमावली तयार करण्यात आली आहे. कंपन्यांना तयारी करण्यासाठी १ वर्षाचा स्वयंसेवी कालावधी दिला जाऊ शकतो, ज्यामुळे इन्व्हेंटरी मॅनेजमेंट नीट करता येईल. सध्या सुप्रीम कोर्टाने यावर आपला निर्णय राखून ठेवला असून, अंतिम अधिसूचनेकडे आता सर्व गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे.